معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٨١ - تحدى قرآن شامل اعجاز علمى نيز مىشود

٢. شمول زمانى: يعنى اين دعوت و تحدّى قرآن از زمان صدر اسلام شروع شده است و هميشه ادامه دارد؛ لذا مى‌فرمايد:

فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا وَ لَنْ تَفْعَلُوا؛[١]

اگر در گذشته نتوانستيد [مثل قرآن را بياوريد] و هرگز نخواهيد توانست.

٣. شمول احوالى: در حالى كه نمى‌توانيد مثل قرآن را بياوريد، يعنى اگر عرب و يا عجم، اديب (متخصص ادبيات عرب) و يا متخصص در هر زمينه ديگر باشيد، نمى‌توانيد مثل قرآن را بياوريد. البته اين مطلب ازاطلاق آيه استفاده مى‌شود.[٢]

از اين شمول و عموم و اطلاق آيه مى‌توان استفاده كرد كه آن جهت و رمز اعجاز قرآن بايد چيزى ديگر باشد. كه شامل همه زمان‌ها و همه احوال باشد. اين در حالى است كه برخى مثل‌ شاطبى‌ مى‌گويند اعجاز قرآن مخصوص زمان صدر اسلام است. و همين كه اديبان آن دوره نتوانستند مثل قرآن را بياورند، دليل معجزه بودن قرآن است و اعصار بعدى فقط به همين مطلب احتجاج مى‌شود.[٣]

از كلمات علامه‌ طباطبايى‌ رحمةالله عليه و آيت‌الله معرفت بر مى‌آيد:

تمام ابعاد قرآن معجزه است، ولى با اختلاف مخاطبين متفاوت است. براى مثال، قرآن معجزه ادبى براى اديبان و معجزه سياسى براى اهل سياست و معجزه در حكمت براى حكيمان و ... است. بنابراين نظريه اعجاز قرآن شامل همه افراد و همه زمان‌ها و همه حالات مى‌شود.[٤]

بنا بر آنچه كه گذشت، اعجاز قرآن ابعاد متعددى مثل فصاحت، بلاغت، محتوا، اخبار غيبى و ... دارد. وجه و جهت تحدّى و مبارزه‌طلبى قرآن همه وجوه اعجاز قرآن است (غير از صرفه كه باطل است).

البته جهات اعجاز قرآن نسبت به مخاطبين مختلف، متفاوت است و هر كسى را بر اساس تخصص و استعداد او و در همان زمينه به مبارزه مى‌طلبد.

[١] . بقره، آيه ٢٤.

[٢] . ر. ك: محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ٤، ص ٢٢.

[٣] . الاعجاز البيانى، صص ٦٨- ٦٥ به نقل از محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ٤، ص ٢٤.

[٤] . سيدمحمدحسين طباطبايى، الميزان فى تفسير القرآن، ج ١، صص ٦٧- ٥٧؛ محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ٤، صص ٢٣ و ١٣٤.