معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٥٨ - ٥ نمايش معنا در آواى حروف

اگر «اخرى» نباشد از دست مى‌ورود و به آهنگ لطمه مى‌خورد و اگر «ثالثه» نباشد وزن مختل مى‌شود. همچنين در فرموده خداوند:

أَ لَكُمُ الذَّكَرُ وَ لَهُ الْأُنْثى‌* تِلْكَ إِذاً قِسْمَةٌ ضِيزى‌

اگر إذن نباشد آهنگ كلام كه با آن قوام يافته، مختل مى‌شود. البته اين سخن بدين معنى نيست كه كلمات زايد است و فقط براى پر كردن وزن و قافيه آمده است. يكى از ويژگى‌هاى هنرى قرآن آن است كه كلمه هم براى رساندن معنى ضرورى است و هم آهنگ را قوام مى‌بخشد و هر دوى اين وظايف در يك سطح انجام مى‌گيرند.[١]

استاد معرفت بيشتر مباحث اين بخش را در علوم قرآنى‌ فارسى خود با عنوان نظم‌آهنگ آورده‌اند. موسيقى باطنى قرآن و خواندن قرآن با آواز خوش از مباحثى است كه در ادامه ياد مى‌شود.[٢] پس از آن به مناسبت بحثى فقهى درباره جواز موسيقى طرح مى‌شود[٣] اين بحث در علوم قرآنى چاپ مؤسسه فرهنگى تمهيد[٤] آمده و در علوم قرآن‌ چاپ سمت نيامده است. استاد در التمهيد رساله‌اى از سيد ماجد حسينى بحرانى‌ از عالمان قرن دوازده با عنوان ايقاظ النائمين را منتشر كرده‌اند[٥] و در ويرايش جديد التمهيد با توجه به گشوده شدن فضا و انتشار آثار مستقل فقهى درباره موسيقى قصد حذف آن را داشتند.

٥. نمايش معنا در آواى حروف‌

از شگفتى‌هاى نظم و زيبايى‌هاى سبك نوين قرآن آن است كه آواى حروف واژگان آن با معنايى كه در جان مخاطب جاى مى‌دهد، همساز است. گويا لفظ و معنا در رساندن مقصود بر هم پيشى مى‌جويند و يكى بر گوش و

[١] . ر. ك: محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ٥، صص ١٦٨- ١٥٨؛ محمدهادى معرفت، علوم قرآنى، صص ٣٨٨- ٣٨٠.

[٢] . محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ٥، صص ١٨٠- ١٦٨؛ محمدهادى معرفت، علوم قرآنى، صص ٣٩٤- ٣٨٩.

[٣] . محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ٥، صص ١٩٦- ١٨١.

[٤] . محمدهادى معرفت، علوم قرآنى، صص ٤٠٥- ٣٩٤.

[٥] . همان، ج ٥، صص ٢٢١- ١٩٧.