معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٣٩ - ٤ ديدگاههاى پيشينيان درباره اعجاز

٧. اشاره‌هاى علمى؛ ٨. استوارى بيان و پيراستگى از اختلاف؛ ٩. صرفه.[١]

اين سرفصل در علوم قرآنى‌ فارسى با تفصيل بيشترى با عنوان «وجوه اعجاز» گزارش شده‌[٢] و به جاى آن، تفصيل آرا كه در التمهيد پس اين بحث ذكر شده، نيامده است.

مباحث افزوده شده در علوم قرآنى‌

استاد معرفت در علوم قرآنى‌ فارسى خود، در آغاز بحث اعجاز، دو مطلب را افزوده‌اند كه در التمهيد منعكس نشده است:

١. پيشينه اعجاز كه در آن به اجمال گزارشى از آثارى كه در گذشته و حال درباره اعجاز نگاشته شده، آمده است.[٣]

٢. يكى از مباحث مورد علاقه استاد كه بر آن تأكيد داشتند و در برخى نوشته‌هاى خود آورده‌اند، اين بحث است كه معجزه يك ضرورت دفاعى است و براى اثبات اصل نبوت، نه يك ضرورت تبليغى و براى اثبات محتواى دعوت آنان؛ زيرا دعوت انبيا عين حق و دمساز با فطرت اصيل و عقل سليم انسانى است.[٤]

٤. ديدگاه‌هاى پيشينيان درباره اعجاز

آيت‌الله معرفت (ره) در بحثى مبسوط كه كمى بيش از صد صفحه را به خود اختصاص داده است، مهم‌ترين ديدگاه‌هاى انديشمندان جهان اسلام را درباره چگونگى و وجوه معجز بودن قرآن، بيان مى‌كند. در اين بخش، آراى عالمان شيعه و اهل سنت همپاى هم آورده شده است. نظرات، انتخابى و سنجيده اختيار شده و به‌صورتى نيكو سامان يافته و گفته‌هاى ارزشمندى را در خود جاى داده است و سير انديشه اعجاز را در تفكر انديشمندان مسلمان‌

[١] . همان، صص ٣٠- ٢٨.

[٢] . ر. ك: محمدهادى معرفت، علوم قرآنى، صص ٣٦٦- ٣٥٦.

[٣] . همان، صص ٣٤٤- ٣٤٣.

[٤] . همان، صص ٣٤٥- ٣٤١.