معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٢٧ - مصحف امام على(ع)

نه! قرآن امروز به هم نمى‌خورد و تغيير نمى‌كند.[١]

البته آيت‌الله معرفت اين مورد را جزو مواردى ياد كرده است كه اختلاف قرائت در آن هم شكل و معنا تغيير مى‌كند.[٢] به نظر او امام‌ على‌ (ع) به اين جهت نظر بر تغييرش نداشت كه مى‌خواست مصحف موجود در مصونيت كامل از تحريف و تبديل بماند.[٣] پنهان نيست كه قرائت طلح و طلع به جاى يكديگر چندان تغيير معنا ايجاد نمى‌كند كه حقى را باطل و باطلى را حق كند؛ زيرا سياق آيه، معناى لغوى طلح را به معناى مناسب منصرف مى‌گرداند؛ به همين رو، مفسران على‌رغم اينكه معناى لغوى طلح درخت خارداراست، آن را موز معنا كرده‌اند تا با سياق آيه كه مربوط به وصف نعم بهشتى است، سازگار بيافتد.

ناگفته نماند كه آيت‌الله معرفت بر اين نظر است كه قرائت اصيل و صحيح همان قرائتى است كه نزد عامه مسلمانان معروف است و آن را قرائت عاصم مى‌خوانند و لذا بيان ائمه (ع) را كه فرموده‌اند كه قرآن را طبق قرائت مردم بخوانيد، به قرائت عاصم تأويل مى‌برد.[٤] به اين ترتيب در اينجا نوعى تعارض مشاهده مى‌شود؛ چون‌ عاصم‌ آيه مورد بحث را طبق قرائت عاصم‌ و طلع منضود قرائت نكرده است. بنابراين بايد گفت كه سفارش ائمه به مردم كه قرآن را طبق قرائت مردم بخوانند، به اين دليل نيست كه قرائت اصيل همان قرائت مردم است؛ بلكه دليل است بر اينكه قرائت مردم به گونه‌اى نيست كه قرآن را از هدايت ساقط كند.

احتمالًا در شرايط عصرى آن حضرت پافشارى بر قرائت صحيح در اين موارد بسا به نابودى اصل قرآن مى‌انجاميد؛ اما زمانى كه امام عصر ظهور كند و زمينه مساعد براى عرضه مصحف امام‌ على‌ (ع) فراهم شود. قرائات غير اصيل‌

[١] . محمد بن جرير طبرى، جامع البيان فى تفسير القرآن، ج ١١، ص ٦٣٧؛ فضل بن‌حسن طبرسى، مجمع البيان فى تفسير القرآن، ج ١٠- ٩، ص ٣٣٠.

[٢] . رك: محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ٢، ص ١٠١.

[٣] . رك: همان، ص ٧.

[٤] . رك: همان، ج ٢، ص ١٤٥.