معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٢٢ - مصحف امام على(ع)

باشند.

١١. محتواى مصحف امام‌ على‌ (ع): چنان كه از روايات شيعى و سنى بر مى‌آيد، در مصحف آن حضرت توضيحاتى بوده و قرائت آن با قرائت مصاحف موجود تفاوتى داشته است.

آيت‌الله معرفت نيز ضمن آوردن اين روايات، امتيازهاى محتوايى مصحف امام‌ على‌ (ع) را اين‌چنين توصيف مى‌كند. يكى از امتيازهاى آن اين است كه در آن، قرائت رسول خدا به دقت ثبت شده بود. دوم اينكه توضيحاتى در حواشى‌اش درباره مناسبت و مكان و زمان نزول آيات و نيز اشخاصى كه آيات درباره آنان نازل شده بود، در بر داشت. سوم آنكه در آن تأويل آيات وجود داشت.[١] آنچه كه وى درباره محتواى مصحف امام‌ على‌ (ع) ياد كرده است، به گونه‌اى ديگر در روايات سنى و شيعه آمده است‌

در روايت‌ ابن سيرين‌ آمده بود: كاش به آن دست مى‌يافتم؛ در آن علم بسيارى بود.[٢] در روايت‌ سليم‌ هم آمده است كه من تأويل و تفسير و ناسخ و منسوخ و محكم و متشابه آن را با املاى رسول خدا (ع) و خط خود نوشتم.[٣] در روايتى ديگر آمده است: آنگاه كه امام‌ على‌ (ع) مصحف خود را در مسجد مدينه نزد ابوبكر نهاد و او آن را گشود، در آن رسوايى‌هاى صحابه را مشاهد كرد و به همين رو از پذيرش آن سر باز زد.[٤] نيز ابونصر بزنطى‌ آورده است، در مصحف امام‌ رضا (ع) توضيحاتى را افزون بر قرآن موجود مشاهده كرده است.[٥]

به هرحال، از مهم‌ترين افزوده‌ها و و تفاوت‌هايى كه در مصحف امام‌ على‌ (ع) ياد كرده‌اند، عبارت از تأويل، ناسخ و منسوخ، محكم و متشابه، و قرائت متفاوت است.

[١] . رك: همان، ص ٢٩٢.

[٢] . ابن سعد، الطبقات، ج ٢، ص ١٠١؛ بلاغى، آلاء الرحمن، ج ١، ص ١٨؛ به نقل از: محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ١، ص ٢٩٠.

[٣] . بحرانى، تفسير البرهان، ج ١، ص ١٦؛ به نقل از: محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ١، ص ٢٩٣.

[٤] . احمد بن‌على طبرسى، الاحتجاج، ص ٢٢٥؛ محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٨٩، ص ٤٣

[٥] . محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٥٢، ص ٣٦٥- ٣٦٤