معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٠٧ - مصحف امام على(ع)
قدس رضوى منسوب به امام على (ع) شناسايى شده است؛ اما هيچيك از قرآنپژوهان و نسخهشناسان، انتساب آنها را به آن حضرت تأييد نكردهاند.[١]
آيتالله معرفت درباره سرنوشت مصحف امام على (ع) بيشتر به نقل روايات مربوط بسنده كرده و چندان از خود تحليلى به دست نداده است. او به نقل از سليم بن قيس آورده است كه وقتى آن حضرت مصحفش را تأليف كرد، آن را به مردم عرضه كرد؛ اما مردم آن را نپذيرفتند و آن حضرت پس از آن فرمود: بر من بود كه آن را به اطلاع شما برسانم تا شما آن را بخوانيد و حال كه آن را نمىپذيريد، بدانيد كه پس از اين روز ديگر آن را نخواهيد ديد.[٢] نيز از همو آورده است كه وقتى طلحه از آن حضرت خواست كه مصحفش را عرضه كند، فرمود: همين قرآنى كه در دست مردم است، براى هدايتشان كافى است.[٣] منتها تلقى آيتالله معرفت اين بوده است كه اين تقاضا در زمان خلافت عثمان و هنگام توحيد مصاحف توسط او بوده است؛ حال آن صدر و ذيل روايت سليم در كتاب او نشان مىدهد كه اين تقاضا در زمان خلافت خود حضرت بوده است. آيتالله معرفت روايت ابن سيرين را نيز آورده است كه در آن بيان شده است، من طى نامه به مدينه مصحف على (ع) را خواستم؛ اما به آن دست نيافتم.[٤] نيز از نديم آورده است كه مصحف امام على (ع) نزد آل جعفر (ع) بود و نيز از او نقل كرده است كه گفت: من در زمان خودمان نزد ابويعلى حسنى مصحفى را به خط على بن ابى طالب ديدم كه برگهايى از آن افتاده بود و آن را فرزندان حسن (ع) به ارث مىبردند.[٥] اما اين نقلها را نپذيرفته و با
[١] . ر. ك: محمود راميار، تاريخ قرآن، ص ٣٥٧ به بعد؛ سيدمحمدباقر حجتى، تاريخ قرآن، صص ٤١٣- ٤١١؛ سيدمحمدعلى ايازى، مصحف امام على( ع)، ص ١٨٧ به بعد.
[٢] . رك: سليم بنقيس هلالى، كتاب سليم بنقيس، ص ٧٢؛ فيض كاشانى، تفسير الصافى، ج ١، ص ٢٥؛ به نقل از: محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ١، ص ٢٩٦.
[٣] . رك: سليم بنقيس هلالى، كتاب سليم بنقيس، ص ١١٠؛ به نقل از: محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ١، ص ٢٩٦.
[٤] . رك: عبدالرحمن سيوطى، الاتقان فى علوم القرآن، ج ١، ص ٥٧؛ ابن سعد، الطبقات، ج ٢، ص ١٠١؛ به نقل از: محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ١، ص ٢٨٩.
[٥] . ابن نديم، الفهرست، صص ٤٨- ٤٧؛ به نقل از: محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ١، ص ٢٨٩.