معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٠١ - مصحف امام على(ع)

پرسش مى‌فرمايد:

تنزيل و تأويل هر آيه‌اى به املاى رسول خدا (ص) و دست خطم نزدم هست و در آن هرچه را كه امت تا رستاخيز به آن نياز دارد، حتى خون‌بهاى خراش وجود دارد.[١]

اين وصف، درست همان وصفى‌است كه درباره صحيفه جامعه يا كتاب‌ على‌ (ع) نقل شده است؛ بنابراين، چنين پاسخى حاكى از اين‌است كه مصحف‌ على‌ (ع) همان صحيفه جامعه يا كتاب‌ على‌ (ع) است.

در روايات امام‌ باقر و امام‌ صادق‌ (ع) صحيفه جامعه‌ على‌ (ع) نيز با همين وصف آمده است:

از ابوبصير نقل شده است كه امام‌ صادق‌ (ع) فرمود: اى‌ ابومحمد! نزد ما جامعه هست. آنان نمى‌دانند جامعه چيست؟ گويد: عرض كردم: فدايت شوم! جامعه چيست؟ فرمود: صحيفه‌اى است به طول هفتاد ذراع به ذراع رسول خدا (ص) به املاى دو لب مبارك آن حضرت و دست‌خط على‌ (ع). در آن هر حلال و حرامى هست و هر چيزى كه مردم به آن نياز داشته باشند، حتى خون‌بهاى خراش وجود دارد.[٢]

همين وصف براى كتاب‌ على‌ (ع) نيز ياد شده است. فضيل بن‌يسار از امام‌ باقر (ع) آورده است كه فرمود:

اى‌ فضيل‌! كتاب‌ على‌ (ع) به طول هفتاد ذارع نزد ما است. هيچ چيزى روى زمين كه به آن نياز باشد، نيست، مگر آنكه در آن هست؛ حتى خون‌بهاى خراش، و در اين حال با [انگشت‌] دست خود بر انگشت شستش خطى كشيد.[٣]

با ملاحظه اين روايات آشكار مى‌شود كه از يك اثر در لسان معصومان (ع) با سه عنوان تعبير شده است. گاهى آن را مصحف و گاهى صحيفه جامعه و زمانى كتاب‌ على‌ (ع) ناميدند.

ثالثاً، در ذيل هر يك از اين سه عنوان تصريح شده است كه در آن هم‌

[١] . همان، ص ٢١١.

[٢] . محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٢٦، ص ١٨؛ محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، صص ١٤٣، ١٤٥، ١٤٦، ١٤٨ و ١٥١.

[٣] . همان، ص ١٦٧.