بدبينانه بدهيم، بايد بگوييم بايد در اين روايت به سبب حصر ميراث نبوى به قرآن و يك صحيفه معلقه كوچك در آن و تعارض آن با حديث متواتر صحيفه جامعه تحريفى رخ داده باشد؛ اما به هر حال نمى‌توان كل اين روايت را مجعول خواند؛ چون اين معنا در اين روايت كه امام‌ على‌ (ع) در زمان رسول خدا (ص) به كتابت قرآن پرداخت، در روايات ديگر نيز آمده است.

آيت‌الله معرفت درباره تعارض ميان اين دو روايت سخنى نگفته است. احتمال مى‌رود كه نامبرده نظر بر اختصارى كه در بحث داشته است، به اين تعارض نپرداخته يا اساساً به آن توجه پيدا نكرده است.

٦. صحيفه جامعه و مصحف و كتاب‌ على‌ (ع): در روايات گاهى صحيفه جامعه و گاهى مصحف و زمانى كتاب به امام‌ على‌ (ع) نسبت داده مى‌شود. در اين خصوص دو احتمال هست: يكى آنكه آن‌ها آثار متعدى باشند و ديگر آنكه آن‌ها عناوين يك اثر باشند. بسيارى آن‌ها را دو اثر مى‌دانند. صحيفه جامعه و كتاب‌ على‌ (ع) را يك اثر و مصحف‌ على‌ (ع) اثر ديگرى به شمار مى‌آورند. اما قرائن چندى احتمال دوم را تأييد مى‌كند و چنان مى‌نمايد كه از آغاز براى اثر امام‌ على‌ (ع) نام خاصى انتخاب نشده بود؛ لذا هر از گاهى با يكى از عنوان‌هاى عام صحيفه، مصحف و كتاب از آن ياد مى‌كردند. اين قرائن به اين قرار است:

اولًا، هر يك از اين عنوان‌ها در يك روايت با هم ذكر نشده‌اند؛ بلكه هر يك در روايتى مستقل ياد شده است. اين نشان مى‌دهد كه سبب تعدد عنوان تعدد تعابير بوده است؛ نه تعدد مصاديق.

ثانياً، در خصوص نحوه نگارش هر سه نقل شده است كه آن به املاى پيامبر اسلام (ص) و خطّ على‌ (ع) بوده است. حتى در روايتى از سليم بن‌قيس‌، سياق كلام به گونه‌اى است كه گويا از يك چيز سخن مى‌رود. ظاهر روايت او نشان مى‌دهد، مصحفى كه امام‌ على‌ (ع) در زمان حيات پيامبر (ص) و با املاى آن حضرت و خط خود نوشتند، چيزى متمايز از مصحفى كه در زمان خلافت‌ ابوبكر عرضه كرد، نيست؛ چون وقتى‌ طلحه‌ درباره قرآنى كه آن حضرت پس از رحلت رسول خدا (ص) نگاشتند، سئوال مى‌كند، ايشان در پاسخ به همين‌