معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٦١ - الف بررسى سندى روايات اهل سنت در خصوص سبعة احرف

ابن مسعود از پيامبر (ص) كه حضرت فرمود: كتاب نخست از باب واحد و بر حرف واحد بود ولى قرآن از هفت باب و بر هفت حرف است. زجر و امر و حلال و حرام و محكم و متشابه و امثال ...

١٢. و عن ابي قلابه قال بلغني ان النبي (ص) قال: انزل القرآن علي سبعة احرف: امر و زجر و ترغيب و ترهيب و جدل و قصص و امثال.[١]

ابى قلابه‌ مى‌گويد: مطلع شدم كه پيامبر (ص) فرمود: قرآن بر هفت حرف نازل شده: امر و زجر و ترغيب و ترهيب و جدل و قصص و امثال.

الف. بررسى سندى روايات اهل سنت در خصوص سبعة احرف‌

حضرت آيت‌الله معرفت، روايات اهل سنت را نيز در خصوص سبعة احرف از نظر سند، همانند روايات اماميه، تمام و كامل نمى‌داند و معتقد است كه گر چه برخى از عالمان اهل سنت بر صدور آن‌ها ادعاى تواتر كرده‌اند،[٢] ولى ناسازگارى درونى آن‌ها نمى‌تواند تواتر آن‌ها را ثابت كند. او مى‌فرمايد:

تلك جل احاديث الجماعه ادعوا تواترها و لكنها مختلفه المدلول بما لايلتئم و مصطلح التواتر الذي عمدته وحده المضمون في الجميع.[٣]

از طرف ديگر آيت‌الله معرفت معتقد است روايات ياد شده اگر خبر واحد هم باشد، ضعف سندى در آن‌ها وجود دارد و پس از تقسيم‌بندى آن‌ها در مورد بخشى از آن‌ها مى‌گويد:

اما الطائفه الثالثه و الرابعه فلا باس بهما ذاتيا لو صحت اسانيدها.[٤]

در جمع‌بندى نهايى نيز، همه روايت‌ها كه شامل روايات اهل سنت نيز مى‌شود، بيان مى‌كند كه در صورت صحت سند، روايات سبعة احرف مربوط به لهجه‌ها است. عبارت ايشان چنين است:

والصحيح كما قدمنا ان اختلاف اللهجات هي العمده ... لو صح السند.[٥]

ديدگاه آيت‌الله معرفت در خصوص عدم تواتر روايات سبعة احرف از

[١] . همان، ص ٢٤.

[٢] . النشر فى قراءات العشر، ج ١، ص ٢١.

[٣] . محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ٢، ص ٩٨.

[٤] . همان، ص ١٠٥.

[٥] . همان، ص ١١٧.