معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٥٦ - ب بررسى دلالى روايات اماميه

از اين جهت، در مجموع چهار روايت مذكور، سه روايت با شماره اول و سوم و چهارم مرتبط به محتوى و تفسير آيات است و با نزول الفاظ قرآن بر هفت حرف ارتباطى نخواهد داشت و تنها روايت دوم مى‌تواند با قرائت الفاظ قرآن بر هفت حرف مرتبط باشد كه آن هم همانند ديگر روايات، بلكه شديدتر از آن‌ها از ضعف سندى برخوردار است. بنابراين آيت‌الله معرفت سعى بر پذيرش معنى لهجات در خصوص سبعة احرف در صورت صدور قطعى آن‌ها از معصوم (ع) دارد.

آيت‌الله معرفت، همچنين تأكيد دارند كه حديث سبعة احرف، هيچ ارتباطى با «قرائات سبع» نداشته و قرائات بعدها مطرح شده‌[١] و سبعة احرف همان لهجاتى است كه مى‌تواند به الفاظ قرآن مرتبط باشد و به قاريان امت اسلامى، از طرف خداوند متعال چنين اجازه و ترخيصى داده شده كه در شرايط خاص بر اساس لهجه‌هاى خود، برخى از كلمات را قرائت كنند؛ گرچه كه نزول قرآن واحد بوده است و عبارت ايشان چنين است:

والصحيح: ان اختلاف اللهجات هي العمده في ملحوظ الحديث السبعه الاحرف. لوصح السند و عليه فيصبح معني الحديث: انه رخص للامه عند قراءه القرآن ان يقراوه علي ما تطاوعه ألسنتهم و لهجاتهم في التعبير و الاداء.[٢]

به نظر مى‌رسد رأى آيت‌الله معرفت برخواسته از همان رواياتى است كه نزول را بر حرف واحد مى‌داند و به تكذيب سبعة احرف پرداخته است؛ آن چنان كه‌ كلينى‌ در روايت صحيحى‌[٣] مى‌آورد كه‌ فضيل بن يسار خدمت حضرت‌ صادق‌ (ع) عرض مى‌كند كه مردم مى‌گويند قرآن بر هفت حرف نازل شده است. حضرت‌ صادق‌ (ع) در جواب مى‌فرمايد:

كذبوا اعداء الله و لكنه نزل علي حرف واحد من عند الواحد[٤].

دروغ مى‌گويند دشمنان خدا، قرآن بر حرف واحد و از نزد واحد است.

[١] . همان، ص ٨٦.

[٢] . همان، ص ١١٧.

[٣] . نزول قرآن، ص ٢١١.

[٤] . محمد بن يعقوب كلينى، الكافى، ج ٢، ص ٦٣٠( باب النوادر) روايت ١٣