معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٥٥ - ب بررسى دلالى روايات اماميه

محتواى آن‌ها را نيز تحليل كرده و در صورت صحت سند، روايت اول و سوم را همسان و مربوط به بطون قرآنى دانسته است كه به الفاظ قرآن ارتباطى ندارد. مقصود از هفت حرف در ديگر موارد، خواه با عبارت‌ نزل علي سبعة احرف‌ و يا با عبارت‌ تقرا القرآن علي سبعة احرف‌ باشد، همان محتواى آيات است؛ زيرا در روايت اول با عبارت فتواى امام بدان اشاره شده و در روايت سوم با عبارت تفسير قرآن، از آن ياد شده كه همان وجوه تفسيرى است.[١] عبارت آيت‌الله معرفت در خصوص روايت اول چنين است:

فسر العلماء الاحرف في هذا الحديث بمعني البطون اي كل آيه تحتمل وجوها من المعني.[٢]

و در خصوص روايت سوم مى‌گويد:

وهذا الحديث كالحديث الاول‌[٣].

آيت‌الله معرفت در خصوص روايت چهارم هم آن را به الفاظ قرآن و قرائت آن‌ها مربوط نمى‌داند، بلكه آن را به فنون كلام قرآن و محتواى آن مربوط مى‌داند كه داراى هفت قسم است و از آن به هفت قسم تعبير شده است و نه هفت حرف و مى‌فرمايد:

هذا الحديث تفسير للاحرف سبعة بفنون في الكلام اشتمل عليها القرآن الكريم.[٤]

بنابراين تنها روايتى كه مى‌تواند در صورت صحت سند، به سبعة احرف مرتبط باشد و در خصوص الفاظ و قرائات قرآن باشد، همان روايت دوم است كه با عبارت: ان الله يامرك ان تقرا القرآن علي سبعة احرف‌ است و از نظر ايشان، اين روايت مؤيد با روايات فراوانى از اهل سنت، در خصوص لهجات زبان قرآن به تبع زبان عربى است كه داراى تنوع در لهجات است و مى‌فرمايد:

والاحرف في هذا الحديث هي اللهجات العربيه المختلفه كماياتي في احاديث اهل السنه بنفس المضمون.[٥]

[١] . محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ٢، صص ٩٤- ٩٣.

[٢] . همان، ص ٩٣.

[٣] . همان، ص ٩٤.

[٤] . همان.

[٥] . همان، ص ٩٣.