معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٥٣ - الف بررسى سندى روايات اماميه

امام‌ باقر (ع) مى‌فرمايد: تفسير قرآن بر هفت حرف است كه بخشى از آن بيان شد و بخشى از آن بيان نشده است كه آن را تنها ائمه (ع) مى‌دانند.

٤.

وروي ابو عبدالله محمد بن ابراهيم النعماني- مرسلا- عن الامام اميرالمؤمنين (ع) قالأَنْزَلَ الْقُرْآنَ عَلَي سَبْعَةِ أَقْسَامٍ كُلٌّ مِنْهَا شَافٍ كَافٍ وَ هِيَ أَمْرٌ وَ زَجْرٌ وَ تَرْغِيبٌ وَ تَرْهِيبٌ وَ جَدَلٌ وَ مَثَلٌ وَ قِصَص ...؛[١]

نعمانى‌ مرسلًا از حضرت‌ على‌ (ع) نقل مى‌كند كه آن حضرت فرمود: قرآن بر هفت قسم نازل شده است كه هر قسمى از آن‌ها كافى و شافى است و آن‌ها امر و زجر و ترغيب و ترهيب و جدل و مثل و قصص هستند.

الف. بررسى سندى روايات اماميه‌

آيت‌الله معرفت پس از ذكر هر روايت، به بررسى سندى آن پرداخته و معتقد است كه روايات ياد شده از طريق اماميه، نه تنها از سندى قوى برخوردار نيستند، بلكه وثاقت برخى از راويان آن‌ها ثابت نشده است.[٢] بدين جهت در نخستين روايت كه از طريق‌ صدوق‌ نقل شده است، محمد بن يحيى صيرفى‌ است كه مجهول مى‌باشد؛[٣] رأى آيت‌الله معرفت برخواسته از نظر رجاليونى بزرگ هست چون علامه‌ مامقانى‌ كه معتقد است‌ محمد بن يحيى صيرفى‌، مجهول و ناشناخته است‌[٤] و آيت‌الله‌ خوئى‌ هم برخى از طرق او را تضعيف كرده است‌[٥].

در روايت دوم هم كه‌ صدوق‌ آن را روايت مى‌كند، احمد بن هلال‌ است كه او نيز از نظر آيت‌الله معرفت از غاليان است.[٦] رأى آيت‌الله معرفت در خصوص‌ احمد بن هلال‌ نيز مبنى بر آراى رجاليونى بزرگ است؛ شيخ طوسى‌ در فهرست‌ مى‌گويد:

[١] . محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٤، صص ٩٣ و ٩٧( رساله النعمانى)

[٢] . محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ٢، ص ٩٤.

[٣] . همان، ص ٩٣.

[٤] . تنقيح المقال، ج ٣، ش ٥، ص ١١٥.

[٥] . معجم رجال الحديث، ج ١٨، ص ٣٩.

[٦] . محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ٢، ص ٩٣.