اما آنچه ما آن را ضابطه قبولى قرائت مى‌دانيم، عبارت است از: موافقت با قرائت جمهور مسلمين جدا از قرائت قرّاء؛ زيرا قرآن در دو مسير طى طريق نموده، نخست طريقه مردمى كه مسلمانان سينه به سينه از پدران و اجداد خود، از شخص پيامبر (ص) تلقى نموده و به ما رسانده‌اند.

اين قرائت مردمى، موافق با ثبت (نوشته) تمامى مصحف‌هاى موجود[١] در تمامى قرون است و نمايان‌گر آن، قرائت‌ حفص‌ است، زيرا حفص‌ همان قرائت جمهور را قرائت كرده زيرا حفص‌ و استادش‌ عاصم‌ به روايتِ صحيح و متواتر كه قرائت عامه مسلمين مى‌باشد شديداً پاى‌بند بودند.[٢]

على‌ (ع) نيز همان را قرائت كرده است كه توده عظيم مردمى از پيامبر (ص) شنيده‌اند. اين مسير، مسير تواتر است و قرآن به گونه تواتر به ما رسيده است. ولى مسير قرّاء و قرائات (جز قرائت‌ عاصم) مسير اجتهاد است و اجتهاد در نصّ قرآن روا نباشد و فاقد حجيّيت شرعى است.

اينك براى تشخيص قرائت صحيح و متواتر كه توسط جمهور، نقل و ضبط شده، سه شرط ارائه مى‌كنيم:

شرط اول: توافق با ثبت مصحف‌هاى موجود، كه در تمامى قرن‌ها بر دست تواناى مردمى ثبت و ضبط شده است. تمامى قرآن‌هاى خطى و چاپى، به‌خصوص در گستره شرق اسلام، بدون هيچ‌گونه اختلافى ارائه شده و مى‌شود.

شرط دوم: توافق با فصيح‌ترين و معروف‌ترين اصول و قواعد لغت عرب، زيرا قرآن با فصيح‌ترين لغت نازل شده و هرگز جنبه‌هاى شذوذ لُغَوى در آن يافت نمى‌شود.

[١] . از آنجا كه كليتِ سخن استاد( بواسطه وجود برخى مصاحف با قرائت‌هايى متفاوت با مصحف كنونى، احياناً در گوشه وكنار كشورهاى اسلامى يافت مى‌شود) نقض مى‌گردد، ايشان براى رفع اشكال ياد شده قيدِ ذيل را براى سخن خود در پانوشت كتابشان آورده‌اند:« در مراكزى كه نشر و پخش مصاحف و قرائات از آن‌جا نشأت گرفته؛ مانند كوفه و بصره و مناطق‌شرقِ بلاد اسلامى». ر. ك: محمدهادى معرفت، علوم قرآنى، ص ٢١٨.

[٢] . استاد معرفت رحمت‌الله براى نشان دادن اهميت و دقت قرائت حفص، در شمارى از آيات مقايسه‌اى بين قرائت حفص و ساير قرائات انجام داده كه به‌طور آشكارى برترى آن را بر ساير قرائات نشان مى‌دهد. ر. ك: محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ٢، صص ٢٦٠- ٢٤١.