معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٣٣ - الف اثبات نشدن تعدد قرائات

لهجه خاص و مانند آن نتوانند به قرائتى كه بر پيامبر (ص) نازل شده، قرآن را تلاوت كنند، خداوند قرائتى را كه براى آنان ميسّر است و با كوشش آن را آموخته‌اند از ايشان مى‌پذيرد. امام‌ صادق‌ (ع) از پيامبر (ص) روايت مى‌كند كه فرمود:

إنّ الرجل الاعجمي من أمّتي ليقرأ القرآن بعجميّته فترفعه الملائكة علي عربيّته.[١]

شخص غير عرب از امت من قرآن را با لهجه خود قرائت مى‌كند، پس فرشتگان آن را طبق لهجه عربى بالا مى‌برند.

بر اهل تحقيق پوشيده نيست كه جواز و صحتِ قرائات مبتنى بر لهجه‌ها، براى اهل آن لهجه‌ها يك مطلب فقهى است و نمى‌تواند مدركى براى حجيت قرائات باشد كه يك مسأله اصولى است؛ زيرا قرائات برخاسته از لهجه‌ها، به قرائت واحدى بازگشت دارند و همگى از نصِّ واحدى كه بر پيامبر (ص) نازل شده حكايت مى‌كنند؛ لذا مستلزم اختلاف معنى نيستند.

دلايل يگانگى قرائت صحيح‌

چنانكه بيان شد، استاد معرفت رحمةالله عليه معتقد است كه قرآن كريم فقط با يك قرائت نازل شده و تنها يك قرائت از حجيت و اعتبار برخوردار است و آن قرائتِ جمهور مسلمين مى‌باشد كه به تواتر از پيامبر (ص) گرفته شده و در بسترى جدا از قرائت‌هاى اجتهادى قرّاء، در طول تاريخ از نسلى به نسل ديگر انتقال يافته است.[٢] قرائن و شواهد عقلى و نقلى فراوانى اين ديدگاه را تأييد مى‌كند.

شواهد عقلى‌

الف. اثبات نشدن تعدد قرائات‌

وجود يك قرائت و يك قالب لفظى مشخص براى قرآن، مانند هر سخن ديگر ثابت و معلوم است؛ زيرا تحققِ سخن، بدون آن امكان‌پذير نمى‌باشد؛ ولى وجود بيش از يك قرائت و بيش از يك قالب لفظى براى قرآن معلوم‌

[١] . وسائل الشيعه، ج ٤، ص ٨٦٦.

[٢] . ر. ك: محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ٢، ص ١٦١؛ تلخيص التمهيد، صص ٣٩٩- ٣٦٦؛ محمدهادى معرفت، علوم قرآنى، صص ٢١٩- ٢١٨.