عمر بن أبى‌سلمه‌ روايت كرده كه پيامبر (ص) به‌ عبداللَّه بن مسعود فرمود: كتب آسمانى گذشته از يك باب نازل مى‌شده، ولى قرآن از هفت باب و بر هفت حرف نازل گرديد: حلال، حرام، محكم، متشابه، مثل‌ها، و امر و نهى. پس حلال آن را حلال بشمار و حرام آن را حرام بدان و به محكمش عمل كن و در برابر متشابهات درنگ نما و از مثل‌هاى آن عبرت گير.

١١. عن أبي‌قلابة قال: قال (ص): «أنزل القرآن علي سبعة أحرف: آمر و زاجر و ترغيب و ترهيب و جدل و قصص و مثل.»[٢]

ابى‌قلابه‌ روايت مى‌كند كه پيامبر (ص) فرمود: قرآن بر هفت حرف نازل گرديد: امر، نهى، تشويق، تهديد، استدلال، داستان‌ها و مثل‌ها.[٣]

اهل سنت در برابر روايات «سبعة أحرف»

رواياتى كه ذكر شد، نمونه جامعى است از روايات فراوانى كه علماى اهل سنت در اين باب آورده‌اند.[٤] به سبب كثرت اين روايت‌ها، دانشوران اهل سنت روايات مزبور را متواتر و يا صحيح و غيرقابل انكار پنداشته‌اند.[٥] به نظر مى‌رسد اين نخستين خطاى مهم آنان در اين باب است كه برايشان بن‌بست فكرى ايجاد كرده و سردرگمى و تمسك به توجيهات نادرست و ناهمگون بسيارى را سبب شده است؛[٦] به‌ويژه كه در بين روايات ياد شده، رواياتى وجود دارد كه مى‌گويد:

[١] . سليمان بن احمد طبرانى، المعجم الكبير، ج ٩، ص ٢٦، حديث ٨٢٩٦؛ علاء الدين على بن بلبان( محمد بن حبان بن احمد)، صحيح ابن حبان، ج ٣، ص ١٨.

[٢] . على بن حسام الدين عبدالملك المتقى الهندى، كنز العمال، ج ٢، ص ٥٥.

[٣] . درباره اين احاديث ر. ك: محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ٢، صص ٩٨- ٨٩.

[٤] . جهت آگاهى از كل روايات« سبعه أحرف» ر. ك: محمد بن جرير طبرى، جامع البيان فى تفسير القرآن، ج ١، ص ١٨ ٩؛ على بن حسام الدين عبدالملك المتقى الهندى، منتخب كنز العمال، ج ٢، صص ٥٧- ٤٩؛ ابوشامه مقدسى، المرشد الوجيز، صص ٨٧- ٧٧؛ احمد بن على بن حجر عسقلانى، فتح البارى، ج ٩، صص ٢٢- ١٩.

[٥] . ر. ك: ابوشامه مقدسى، المرشد الوجيز، ص ٨٧؛ محمد بن محمد دمشقى( ابن جزرى)، النشر فى القراءات العشر، ج ١، ص ٢١.

[٦] . براى آگاهى از توجيهات ياد شده ر. ك: بدرالدين زركشى، البرهان فى علوم القرآن، ج ١، صص ٣١٩- ٣٠٣؛ ابوشامه مقدسى، المرشد الوجيز، صص ١٤٥- ٨٨؛ احمد بن على بن حجر عسقلانى، فتح البارى، ج ٩، صص ٣١- ١٩.