عمدتاً به طريق سماعى و روايات اعتماد داشته‌اند و پژوهشگران معاصر به‌ويژه مستشرقان عمدتاً به طريق قياسى توجه نشان داده‌اند. برخى مانند سيوطى‌ با استناد به هر روايتى، آيه‌اى را كه در سور مكى آمده، مدنى شمرده‌اند و يا آيه‌اى كه در سوره مدنى آمده را مكى دانسته‌اند. برخى مانند سيد قطب‌ آنقدر به اسلوب و قياس اهميت داده‌اند كه آن را بر روايات موثق و صحيح نيز مقدم داشته و با استناد به سياق، سوره‌هايى مدنى را مكى معرفى كرده‌اند، مانند سوره دهر (انسان) در حالى كه مفسرى مانند علامه‌ طباطبايى‌ با تكيه بر همين سياق و اسلوب سوره دهر- دست‌كم بخشى از اين سوره- را مدنى معرفى كرده است. علامه‌ طباطبايى‌ با بى‌اعتبار دانستن روايات ترتيب نزول معتقد است تنها از راه تدبر در اسلوب و سياق آيات مى‌توان آيات و سور مكى و مدنى را از يكديگر بازشناخت. ايشان مى‌نويسد:

پس بنا بر آن چه گذشت تنها راه براى تشخيص ترتيب سوره‌هاى قرآنى و مكى و مدنى بودن آن‌ها، تدبر در مضامين آن‌ها و تطبيق با اوضاع و احوال پيش و پس از هجرت مى‌باشد. اين روش تا اندازه‌اى كه پيش مى‌رود براى تشخيص ترتيب سوره و آيات قرآنى و مكى و مدنى بودن آن‌ها سودمند مى‌باشد، چنان كه مضامين سوره‌هاى انسان و عاديات و مطففين به مدنى بودن آن‌ها گواهى مى‌دهد، گر چه برخى روايات آن‌ها را جزو سوره‌هاى مكى قرار مى‌دهد.[١]

اما اين هر دو گرايش با آسيب‌هايى مواجه است و ره به صواب نمى‌برد، به‌ويژه در مورد اعتماد به اسلوب و سياق. اختلاف مفسرانى كه به اين طريق اعتماد كرده‌اند، دليل روشن و بر غيرقابل اعتماد بودن اين طريق به‌طور مطلق است. به همين جهت استاد معرفت در اينجا راهى ميانه رفته است، ايشان با شيوه اجتهادى رايج ميان فقهاى شيعه، روايات موثق و صحيح را محور بحث و تشخيص مكى و مدنى بودن سوره‌ها قرار داده و با بهره‌گيرى از همه ابزارهاى اجتهاد و از جمله كمك گرفتن از اسلوب و سبك و سياق و مضمون و محتواى آيات و سوره، به اجتهاد درباره روايات مى‌پردازند.

[١] . سيد محمد حسين طباطبايى، قرآن در اسلام، ص ١١١.