معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٤٢ - ادله قائلان به جمع قرآن بعد از رحلت پيامبر(ص)

ادله قائلان به جمع قرآن بعد از رحلت پيامبر (ص)

مخالفان جمع‌آورى قرآن در زمان پيامبر (ص) به شواهد و ادلّه ديگرى تمسك كرده‌اند، بدين قرار:

١. زيد بن ثابت‌ نقل كرده است:

پيامبر (ص) در حالى از دنيا رفت كه قرآن در مصحف واحدى جمع‌آورى نشده بود.

قبض النّبي (ص) و لم يكن القرآن جمع و انّما كان في الكرانيف و العسب؛[١]

٢. پيامبر (ص) تا اواخر عمر شريف خود در انتظار وحى بود و مجال و فرصتى پيش نيامد تا نويسندگان را به جمع كردن آيات و سوره‌هاى قرآن در مصحف واحد وادار سازد؛ چون اين احتمال وجود داشت كه آياتى نازل شود و آيات ديگر را نسخ كند. و لذا تأليف قطعى قرآن امكان نداشته است.

٣. جمع‌آورى قرآن به دست‌ على‌ (ع) بهترين دليل بر عدم جمع‌آورى قرآن در زمان پيامبر (ص) است و حتّى خود آن حضرت به‌ على‌ (ع) فرمودند: قرآن را جمع‌آورى كند. تا همان طورى كه‌ تورات‌ به دست يهوديان تحريف و ضايع شد، قرآن به اين سرنوشت مبتلا نشود.[٢]

به نظر مى‌رسد تمسك به آيات تحدى براى جمع قرآن در زمان پيامبر (ص) صحيح نباشد، زيرا آيات تحدى مى‌رساند كه سوره‌هاى قرآن در نزد مسلمانان وجود داشته است و هيچ دلالتى ندارد كه سوره‌هاى قرآن به‌صورت فعلى و منظم كنار يكديگر چيده شده بود، بنابراين هيچ تعارضى بين روايات جمع قرآن با آيات تحدى وجود ندارد.

به علاوه احاديث جمع قرآن با حكم عقل نيز تنافى و تعارض ندارد، زيرا مسلم است كه قرآن نزد مسلمانان داراى اهميت و عظمت بوده است و مسلمانان به آن اهتمام مى‌ورزيدند، ولى اين مطلب دلالت ندارد كه قرآن به‌صورت فعلى در نزد مسلمانان در زمان پيامبر (ص) وجود داشته است.

[١] . ابوجعفر محمد بن جرير طبرى، جامع البيان عن تأويل آى القرآن، ج ١، ص ٦٣.

[٢] . ابو عبدالله زنجانى، تاريخ القرآن، ص ٤٤؛ محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٨٩، ص ٤٠.