معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٣٢ - ٢ متعارض بودن روايات جمع قرآن

در بعضى ديگر آمده كه املا كننده‌ أبى بن كعب‌ بوده است.

عثمان‌ زمانى كه قرآن را در مصاحف مختلف نسخه بردارى مى‌كرد به سوى‌ ابى بن كعب‌ فرستاد و او آيات را بر زيد بن ثابت‌ املا مى‌كرد در حالى كه‌ سعيد بن العاص‌ نيز همراه‌ زيد اعراب‌گذارى مى‌كرد و اين مصحف بر اساس قرائت‌ أبى بن كعب‌ و زيدبن سعد بود.[١]

٢. متعارض بودن روايات جمع قرآن‌

اشكال دومى كه مرحوم‌ خوئى‌ بر اين روايات دارد اين است كه روايات جمع قرآن در زمان‌ ابوبكر و يا عمر و عثمان‌، با روايات جمع قرآن در زمان پيامبر (ص) تعارض دارند[٢] زيرا: بعضى از روايات، جمع قرآن را به زمان رسول خدا (ص) نسبت داده‌اند؛ مانند:

قرآن را در عهد رسول خدا شش نفر از انصار جمع‌آورى نمودند، أبى بن كعب‌، زيد بن ثابت‌، معاذ بن جبل‌، أبوالدرداء، سعيد بن عبيد، و أبوزيد، و مجمع بن جاريه‌ دو و يا سه سوره را شروع (انتخاب) كرده بود.[٣]

قتاده‌ روايت كرده است كه از انس بن مالك‌ سئوال كردم چه كسانى قرآن را در عهد پيامبر (ص) جمع كردند؟ گفت: چهار نفر از انصار و آن‌ها أبى بن كعب‌، معاذ بن جبل‌، زيد بن ثابت‌ و أبوزيد بودند.

علامه‌ خوئى‌ (ره) در ادامه مى‌فرمايد: ممكن است گفته شود مراد از جمع در اين روايات، حفظ قرآن است، زيرا اين هم نوعى جمع قرآن در سينه‌ها و حافظه‌ها مى‌باشد، ولى اين حرف صحيح نيست زيرا:

اولًا: شاهدى بر اين ادّعا وجود ندارد، پس چگونه ادعا شود كه مراد از جمع قرآن، حفظ آن باشد.

ثانياً: حفّاظ قرآن در زمان پيامبر (ص) بسيار بوده است و معنا ندارد كه آن‌ها

[١] . همان.

[٢] . سيدابوالقاسم خوئى، البيان فى تفسير القرآن، ص ٢٤٨.

[٣] . على بن حسام الدين عبدالملك المتقى الهندى، منتخب كنز العمال، ج ١، ص ٦١٩.

. صحيح بخارى، ج ٦، ص ٢٠٢ باب القراء من اصحاب النبى ح ٣٥٢٦. و روايات ديگرى به اين مضمون در: جلال‌الدين سيوطى، الاتقان فى علوم القرآن، ج ١، ص ١٢٤ نوع ٢٠ آمده است.