معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٠٤ - ارزش اسباب نزول

كمك مى‌كند.[١]

سپس ادامه مى‌دهد:

ولى تتبع اين روايات و تأمل كافى در اطراف آن‌ها، انسان را نسبت به آن‌ها بدبين مى‌كند.[٢]

آن‌گاه پس از بيان شواهد و دلايل بدبينى نسبت به اين روايات مى‌نويسد:

با تحقق چنين احتمالاتى روايات اسباب نزول اعتبار خود را از دست مى‌دهد و حتى صحيح بودن خبر از جهت سند سودى نمى‌بخشد، زيرا صحت سند احتمال كذب رجال سند را از ميان مى‌برد و يا تضعيف مى‌نمايد، ولى احتمال دَسّ يا اعمال نظر در جاى خود باقى است ... و وقتى كه شيوع جعل و دَسّ و مخصوصاً دخول اسرائيليات و آنچه از ناحيه منافقين كه شخصاً شناخته نمى‌شوند ساخته شده و داخل روايات گرديده، به مسأله نقل به معنا اضافه شود، اعتمادى به اسباب نزول باقى نمى‌ماند.[٣]

و سرانجام مى‌گويد:

اساساً مقاصد عاليه قرآن مجيد كه معارف جهانى و هميشگى مى‌باشند در استفاده خود از آيات كريمه قرآن نياز قابل توجه و يا هيچ نيازى به روايات اسباب نزول ندارد.[٤]

٣. ديدگاه سوم، ديدگاهى معتدل و ميانه است و روايات اسباب نزول را به شرط برخوردارى از شرايط صحت و اعتبار حديث در فهم برخى آيات شريفه، مؤثر در فهم آن‌ها مى‌داند. اين ديدگاه مشهورتر و طرفداران بيشترى دارد.[٥]

[١] . علامه طباطبايى، قرآن در اسلام، ص ١٠٢.

[٢] . همان، ص ١٠٤.

[٣] . همان.

[٤] . همان، ص ١٠٦.

[٥] . براى نمونه ر. ك: دهلوى، الفوز الكبير؛ جلال‌الدين سيوطى، الاتقان فى علوم القرآن؛ بدرالدين زركشى، البرهان فى علوم القرآن؛ بابايى و همكاران، روش‌شناسى تفسير قرآن؛ و فصلنامه پژوهش‌هاى قرآنى، شماره ١ و ٢.