معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٩٩ - كتابشناسى

صحيح از طرق ايشان به‌دست ما رسيده است و تا به حال بيش از چهار هزار روايت در اين زمينه جمع‌آورى شده است.[١]

سپس در پاورقى توضيح مى‌دهد كه اين روايات به وسيله جناب آقاى‌ برهان‌ جمع‌آورى شده و در ده مجلد آماده چاپ است.

در مقدمه‌ التفسير الاثرى‌ كه تاريخ نشر آن سال ١٤٢٥ قمرى/ تير ماه ١٣٨٣ شمسى بوده است، تعداد روايات اهل بيت (ع) در حوزه تفسير را نزديك به ده هزار روايت معرفى مى‌كند. ايشان پس از نقد روايتى از سبب نزول كه‌ بخارى‌ آن را در صحيح خود آورده است، مى‌نويسد:

شايد آنان معذور باشند از اين جهت كه باب رجوع به ائمه هدى آل بيت رسول خدا (ص) را محكم به روى خود بسته‌اند، در حالى‌كه رسول خدا (ص) در جاهاى زيادى به مراجعه به آن‌ها و مرجعيت‌شان سفارش كرده بود، به‌ويژه در حديث ثقلين كه نص است در اين‌كه عترت پيامبر در تبيين و شرح و تفصيل قرآن كريم جانشينان آن حضرتند.

سپس با تأكيد بر اندك بودن روايات تفسيرى كه اهل سنت از رسول خدا در دست دارند و بيشتر آن‌ها ضعيف و مرسل است، و مطابق آنچه‌ سيوطى‌ در انتهاى كتاب‌ اتقان‌ آورده، از ٢٥٠ روايت فراتر نمى‌رود؛ مى‌نويسد:

اما ما اماميه به لطف مراجعه‌مان به اهل بيت (ع) و جست‌وجوى باب‌هاى مقدس آنان، نزديك به ده هزار حديث منقول از پيامبر اعظم به ارث برده‌ايم، كه ائمه اطهار (ع) به‌ويژه امام‌ باقر و امام‌ صادق‌ و فرزندانشان به پيامبر اسناد داده‌اند و كتب حديثى و تفسيرى اصحاب ما- اماميه- آن‌ها را در خود جمع كرده است، و در اين روايات اسباب نزول و حوادثى كه منجر به نزول آيه يا آياتى در زمينه‌هاى مختلف شده و موارد ديگرى كه نياز به تفسير و تبيين رسول خدا (ص) بوده، به‌طور كامل عرضه شده است. و ما پروردگار عالم را بر اين لطف و نعمتش سپاس مى‌گوييم.[٢]

تفاوت مباحث استاد به تغيير ديدگاه‌ها محدود نمى‌شود، بلكه به نظر مى‌رسد گاه به جهات ديگر، رويكرد استاد در طرح مباحث تغيير كند؛ چنان‌كه شيوه استاد در نقد روايت سبب نزول آيه ٨٠ توبه- كه از عمر نقل شده و

[١] . محمدهادى معرفت، علوم قرآنى، ص ١٠٣.

[٢] . محمدهادى معرفت، التفسير الاثرى الجامع، ج ١، ص ١٨٠.