معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٨٠ - ٢ حقيقت محمديه، مصدر و واسطه ديگر وجودها و فيوضات

خواهد بود. از اين مرحله (شناخت و آگاهى حقيقت محمّديه به حضرت علميه) در علم كلام، به «نبوّت تعريفى» تعبير مى‌شود.

پس وحى و نزول قرآن از منظر عرفانى فقط در وحى لفظى و گزاره‌اى از سوى خداوند به‌صورت مستقيم يا به وسيله فرشته خلاصه نمى‌شود؛ بلكه نخستين نزول قرآن براى پيامبر، به حقيقت محمّديه و مواجهه آن با حضرت علميه بر مى‌گردد.

در خود قرآن كريم، آياتى يافت مى‌شود كه بر وجود مجرّد و پيشين قرآن در مقام واحديت و حضرت علميه تأكيد دارد كه از اين مقام با تعابيرى مانند «لوح محفوظ»، «كتاب مكنون»، «ام الكتاب»، و «لدينا»، تعبير مى‌شود.

- وَ إِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتابِ لَدَيْنا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ.[١]

- كِتابٌ أُحْكِمَتْ آياتُهُ ثُمَّ فُصِّلَتْ.[٢]

- بَلْ هُوَ قُرْآنٌ مَجِيدٌ فِي لَوْحٍ مَحْفُوظٍ.[٣]

- إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ فِي كِتابٍ مَكْنُونٍ لا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ.[٤]

برخى از روايات نيز بر وجود پيشين قرآن و تنزّل‌هاى گوناگون آن اشاره دارد.

ان القرآن نزل علي سبعة احرف.[٥]

٢. حقيقت محمّديه، مصدر و واسطه ديگر وجودها و فيوضات‌

در حكمت متعاليه و عرفان، ثابت شده است كه نخستين مخلوق و صادر حق‌تعالى، حقيقت محمّديه است و بر حسب قاعده «الواحد»، وجودها و فيوضات الوهى از طريق وجود حقيقت محمّديه به ديگر وجودها انتقال و افاضه مى‌شود. به ديگر سخن، همه وجودهاى عالم امكان براى كسب فيض‌

[١] . زخرف، آيه ٤.

[٢] . هود، آيه ١؛ واقعه، آيه ٨٠.

[٣] . بروج، آيات ٢٢- ٢١.

[٤] . واقعه، آيات ٧٩- ٧٧.

[٥] . ر. ك: محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٨٩، ص ٨٣؛ براى توضيح بيشتر، ر. ك: امام خمينى، آداب‌الصلوه، ص ٣٢٣.