معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٧٥ - ٩ تحليل آيه«ولا تعجل بالقرآن»

رمضان گذشته نازل نشده است.

به تقرير ديگر، اگر اين آيه شريفه نيز در گذشته نازل شده بود، به جاى‌ أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ‌ مى‌بايست از صيغه مضارع حال يعنى‌ ينزل فيه القرآن‌ استفاده مى‌كرد، چون اين آيه نيز حسب فرض نه در زمان حال بلكه در زمان گذشته و نزول تمام قرآن نازل شده است.

استاد در اين باره مى‌نويسد:

آيات مشابه از گذشته حكايت دارند، به گونه‌اى كه شامل خود اين آيات نمى‌شود. پس اين آيات از چيز ديگر، جز خود خبر مى‌دهند و آن شروع نزول قرآن است.

توضيح اين‌كه: اين آيات خود جزء قرآن‌اند و اگر از تمامى قرآن خبر مى‌دادند كه در شب قدر نازل شده باشند و بايستى بدين‌صورت گفته شود: الّذي ينزل‌ يا إنّا ننزّله‌، تا اين‌كه حكايت از زمان حال باشد، ولى اين آيات از غير خود خبر مى‌دهند و اين نيست جز آن‌كه بگوييم منظور از نزول در شب قدر، آغاز نزول بوده است، نه اين‌كه همه قرآن يك‌جا در اين شب نازل شده باشد.[١]

٩. تحليل آيه «ولا تَعجَل بالقُرآن ...»[٢]

در ابتداى اين ديدگاه، تمسك شيخ‌ صدوق‌ براى اثبات نزول اجمالى و پيشين آيه بر پيامبر (ص) اشاره شد كه وى با استناد به اين آيه شريفه، معتقد بود پيامبر (ص) پيش از وحى فرشته از آيه آگاه و گاهاً نيز در صدد اظهار آن بوده كه مورد منع و نهى الهى قرار گرفت.

آيت‌الله معرفت در پاسخ اين استدلال به سه بيان‌ سيد مرتضى‌ اكتفا مى‌كند و از كتاب وى چنين گزارش مى‌كند كه وى گفته است:

تفسير آيه را پيش‌تر از اهل تفسير پرسيده كه دو جواب دادند و جواب سوم، جواب اختصاصى خود سيد است.

توجيه اول: پيامبر (ص) هنگام نزول فرشته وحى براى حفظ و ضبط وحى،

[١] . تاريخ قرآن، ص ٣٨.

[٢] . طه، آيه ١١٤.