معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٧٢ - ٥ توقف پيامبر(ص) در بعض حوادث

موسى‌ يك‌جا بر پيامبر (ص) نازل نمى‌شود؟ خداوند با نزول آيه‌اى، اصل نزول تدريجى را تأييد و در تبيين فلسفه آن به تثبيت قلب و دل پيامبر (ص) در هر آن و نزول اشاره فرمود:

وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ لا نُزِّلَ عَلَيْهِ الْقُرْآنُ جُمْلَةً واحِدَةً كَذلِكَ لِنُثَبِّتَ بِهِ فُؤادَكَ وَ رَتَّلْناهُ تَرْتِيلًا.[١]

استاد در اين باره مى‌نويسد:

فامّا القرآن نفسه فدال علي ذلك و هو قوله تعالي: الآية ... و لوكان انزل جملة واحدة لقيل في جوابهم قد أنزل علي ما اقترحتم و لا يكون الجواب: كذلك لنثبت به فؤداك ... و لم يقول القوم: لولا علمنا بنزوله جملة واحدة بل قالوا لولا أنزل اليك جملة واحدة.[٢]

آيه زير نيز بر نزول تدريجى قرآن دلالت مى‌كند:

وَ قُرْآناً فَرَقْناهُ لِتَقْرَأَهُ عَلَى النَّاسِ عَلى‌ مُكْثٍ وَ نَزَّلْناهُ تَنْزِيلًا.[٣]

قرآنى كه آياتش را از هم جدا كرديم تا آن را با درنگ بر مردم بخوانى و آن را به‌تدريج نازل كرديم.[٤]

٥. توقف پيامبر (ص) در بعض حوادث‌

پيامبر اسلام (ص) در برخى حوادث مانند جواب از استفتا درباره حكم ظهار[٥] نمى‌توانست موضع روشن اتخاذ كند و منتظر حكم آسمانى بود و اگر پيشتر از طريق نزول دفعى، اعم از لفظى و معنايى از حكم آن باخبر بود، توقف حضرت معنايى نداشت.

استاد اين دليل را از سيد مرتضى‌ گزارش مى‌كند[٦] كه عبارت وى در

[١] . فرقان، آيه ٣٢.

[٢] . محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ١، ص ١٢٣، به نقل از: سيدمرتضى، رسايل، ج ١، صص ٥ و ٤٠٣ و نيز: محمدهادى معرفت، علوم قرآنى، ص ٦٠.

[٣] . اسراء؛ آيه ١٠٦.

[٤] . محمدهادى معرفت، علوم قرآنى، ص ٦١.

[٥] . مجادله، آيه ٢؛ احزاب، آيه ٤.

[٦] . محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ١، ص ١٢٢، به نقل از سيدمرتضى، رسايل الشريف المرتضى، ج ١، صص ٤٠٥- ٤٠٣.