معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٤٦ - ٢ عدم ذكر برخى آيات و تفسير آنها

بگوييم و بنويسيم، تا كاستى‌هاى احتمالى در چاپ و در جلدهاى بعدى بر طرف شود و كتاب گرانسنگ ايشان راه تكامل خويش را بپويد.

١. كم توجهى به نقد و بررسى روايات در تفسير آيات‌

در پيشگفتار كتاب، هدف، نقد و بررسى روايات بيان شده است‌[١] اما در برخى موارد به اين مطلب كمتر توجه شده است.

مثال اول؛ در مبحث «نظمها البديع» كه يازده حديث ذكر شده به نقد و بررسى آن‌ها پرداخته نشده است جز يك مورد (١/ ١٣٤) كه در مورد سند آن تذكر مثبتى بيان شده است.

مثال دوم؛ در مبحث فضل سوره حمد، هفتاد روايت حكايت شده، اما تنها در سه مورد به نقد آن‌ها پرداخته شده است (١/ ٣٣- ١/ ٣٦- ١/ ٣٧)؛ اين در حالى است كه مؤلف محترم در ص ١٥١ مطالبى در مورد جعل احاديث در مورد فضائل سوره‌ها از جمله سوره حمد آورده‌اند.

انتظار مى‌رفت كه مؤلف و همكارانشان ذيل هر روايت، سند و متن آن را به‌صورت مختصر بررسى كنند و اعتبار آن را روشن سازند.

٢. عدم ذكر برخى آيات و تفسير آن‌ها

در تفسير سوره حمد، مؤلف نخست به تفسير بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌[٢] مى‌پردازند؛ سپس «الحمد للَّه»[٣] و بعد «العالمين»[٤] و بعد «مالك يوم الدين».[٥]

يعنى تفسير «الرحمن الرحيم» و نيز تفسير «ربّ» را ذكر نكرده‌اند.

البته در مورد «ربّ» در مباحث لغوى مطالبى بيان كرده‌اند، همانطور كه «الرحمن الرحيم» در ضمن آيه اول سوره حمد بحث شده است. اما هنگامى كه‌

[١] . محمدهادى معرفت، التفسير الاثرى الجامع، ج ١، ص ٦.

[٢] . همان، ص ٣٢٥.

[٣] . همان، ص ٣٦٢.

[٤] . همان، ص ٣٧٢.

[٥] . همان، ص ٣٧٨.