معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢١٨ - ج جايگاه التفسير الاثرى الجامع در روشها و گرايشهاى تفسير قرآن

الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ‌ محمد (ص) و ذريّه او هستند.[١] كه در اينجا نيز مصاديق كامل آيه بيان شده است كه راه پيامبر (ص) و اهل بيت (ع) است، وگرنه در احاديث ديگر (١/ ٥٤٥) از پيامبر (ص) حكايت شده كه مقصود از صراط مستقيم راه پيامبران الهى است.[٢]

٢. ٢. توضيح معناى آيه‌

براى مثال در حديث ١/ ٥٢٥ از اميرالمؤمنين‌ على‌ (ع) در مورد آيه‌ اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ‌[٣] حكايت شده كه فرمودند:

ادم لنا توفيقك الذي به اطعناك في ما مضي من ايامّنا حتي نطيعك كذلك في مستقبل اعمارنا ...[٤]

در اينجا معناى «هدايت» را روشن ساخته كه ادامه توفيق اطاعت الهى است.

٣. ٢. بيان برخى احكام خاص‌

براى مثال در احاديث متعددى از شيعه و اهل سنت ذيل آيه‌ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌ نقل شده است كه بلند گفتن آن در نمازهاى واجب لازم است.

اين احاديث از پيامبر (ص) و امام‌ صادق‌ (ص) است و برخى نيز عمل پيامبر (ص) را در نماز بيان مى‌كند.[٥] كه حكم فقهى از آن به‌دست مى‌آيد.

٣. تفسير قرآن با اقوال صحابى‌

مؤلف، تفسير صحابى را از نظر علمى و عملى معتبر مى‌داند و آن را يكى از منابع اصلى تفسير مى‌شمارد. البته با دو شرط: اول‌ صحة الاسناد و دوم اينكه صحابى از افراد بلند مرتبه صحابيان باشد؛[٦] البته ايشان در جاى ديگر، اقوال صحابيان معصوم را حجت مى‌داند.[٧]

او در لابه‌لاى تفسير آيات سوره حمد مكرر از احاديث صحابيان بزرگ‌

[١] . همان، ص ٣٨٦.

[٢] . همان، ص ٣٨٥.

[٣] . حمد، آيه ٦.

[٤] . همان، ص ٣٨٢.

[٥] . همان، صص ٣٥٣- ٣٥٠( حديث ج ١، صص ٣٥١ و ٣٦٨)

[٦] . همان، صص ٩٨ و ١٠٥.

[٧] . محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ١، ص ٣٠٧.