معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢١٧ - ج جايگاه التفسير الاثرى الجامع در روشها و گرايشهاى تفسير قرآن

توضيح مى‌دهند كه صراط مستقيم راه ميانه است كه غلو و تقصير در آن نيست.[١]

و نيز در تفسير اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ‌[٢] به آيه توبه/ ٧٢ و حديد/ ٢٧ استشهاد كرده‌اند.[٣]

٢. روش تفسير قرآن با سنت پيامبر و اهل بيت (ع)

مرحوم آيةالله معرفت در مقدمه تفسير بيان كرده كه گام دوم ايشان در تفسير هر آيه، استفاده از روايات پيامبر (ص)، اهل بيت (ع) و صحابه است.[٤]

در جلد اول اين كتاب مجموعاً ٦٢٣ روايت نقل شده كه بسيارى از آن‌ها از پيامبر (ص) و اهل‌بيت (ع) است. صاحب كتاب در مقدمه تصريح مى‌كند كه روايات پيامبر (ص) و اهل بيت معصوم او حجّت است‌[٥] ولى همانطور كه اشاره شد، اين احاديث يكسان نيستند، بلكه هر كدام بعدى از ابعاد آيه را بيان مى‌كند؛ از جمله:

١. ٢. بيان مصداق آيه‌

براى مثال در حديث ١/ ٥٨٠ و ١/ ٥٨١ و ١/ ٥٨٢ از پيامبر (ص) حكايت شده است كه مقصود از الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ‌ يهود هستند و منظور از «الضالين» مسيحيان هستند.[٦]

البته روشن است كه يهود و مسيحيان از مصاديق آيه هستند.

وگرنه در احاديث ديگر (مثل ١/ ٥٩٩) از امام‌ رضا (ع) حكايت شده كه غاليان نيز از مصاديق آيه هستند.[٧]

نيز در حديث ١/ ٥٤٧ از امام‌ صادق‌ (ع) حكايت شده كه مقصود از الصِّراطَ

[١] . محمدهادى معرفت، التفسير الاثرى الجامع، ج ١، ص ٣٩٠.

[٢] . حمد، آيه ٦.

[٣] . محمدهادى معرفت، التفسير الاثرى الجامع، ج ١، ص ٣٨١.

[٤] . همان، ص ٢٤٨.

[٥] . همان، ص ٩٨؛ محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ١، ص ٣٠٧.

[٦] . همان، ص ٣٩٣.

[٧] . همان، ص ٣٩٦.