معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٩٨ - ج دوران صحابه و تابعان

به هزاران روايت مى‌رسد.[١]

البته اهل بيت (ع) از آنجا كه به علوم الهى آگاه بودند، خود نيز به تفسير قرآن اقدام مى‌كردند و سخنان و سنّت آنان نيز منبعى براى تفسير است. اين احاديث جزيى از تفسير روايى به شمار مى‌آيد.

شخصى در مكه، خدمت امام‌ رضا (ع) رسيد و گفت:

شما از كتاب خدا چيزى تفسير مى‌كنى، كه تاكنون شنيده نشده باشد؛

امام فرمود: قرآن قبل از اينكه بر مردم نازل شود، بر ما نازل شده و قبل از اينكه براى مردم تفسير شود، براى ما تفسير شده است؛ حلال و حرام و ناسخ و منسوخ قرآن را ما مى‌شناسيم و ...[٢]

و در حديث ديگرى فرمود:

بر مردم است كه قرآن را همان طور كه نازل شده، بخوانند و هنگامى كه نياز به تفسير قرآن پيدا كردند، هدايت به وسيله ما و به سوى ما است.[٣]

بنابراين اهل بيت (ع) نيز در زمينه مطالب كلى قرآن و آيات الاحكام، مخصّص‌ها، مقيّدها، لغات، ناسخ و منسوخ، اصطلاحات جديد قرآن و نيز در مورد بطن و تأويل و مصاديق آيات، مطالب متنوّعى بيان كرده‌اند كه به‌عنوان سنّت آنان بر جاى مانده است.

ج. دوران صحابه و تابعان‌

روايات تفسيرى پيامبر (ص) و اهل بيت (ع) مورد توجّه صحابيان پيامبر و تابعان آنان قرار گرفت و حتى صحابه بزرگ پيامبر (ص) همچون‌ ابن عباس‌ و ابن مسعود خود را از تفسير قرآن امام‌ على‌ (ع) بى‌نياز نمى‌دانستند و از آن‌

[١] . آيت‌الله معرفت در التفسير و المفسّرون، ج ١، ص ١٨١ از نوه سيد هاشم بحرانى نقل مى‌كند كه روايت پيامبر و روايات ايشان كه از طريق اهل بيت( ع) نقل شده را جمع‌آورى كرده و تاكنون به چهار هزار حديث رسيده است.

[٢] . قال له رجل انّك لتفسّر من كتاب اللَّه ما لم يسمع، فقال: علينا نزل قبل الناس و لنا فسّر قبل أن يُفَسّرُ في الناس، فنحن نعرف حلاله و ناسخه و منسوخه و ...؛ نورالثقلين، ج ٤، ص ٥٩٥، ح ١٩.

[٣] . تفسير فرات كوفى، ص ٢٥٨، ح ٣٥١.