معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٨٩ - ويژگىهاى روششناختى آثار استاد معرفت

ملاصدرا ادامه يافت و تاكنون نيز تلاش‌ها براى رسيدن به پاسخى كامل‌تر ادامه دارد. بزرگ‌ترين خطر در برخورد با پرسش‌هاى علمى، سعى در تحميل پاسخ به آن‌ها به هر قيمتى است. آيت‌الله معرفت در اين باره مى‌گويد:

نبايد در نقطه كور به يأس برسيم و بگوييم اين از مواردى است كه بايد منتظر ظهور بود! ... البته نبايد عجله كرد. من ٣٠ سال تلاش كردم و باز از اين موارد دارم كه به خواص هم نگفته‌ام تا حل بشود.[١]

٢. توجه به ماهيت بشرى دانش: دانش‌هاى دينى از نگاه بسيارى از افراد، علومى مقدس و فرابشرى به شمار مى‌روند و تقدس موضوع مورد بحث آن‌ها به قلمرو خود دانش كشانده مى‌شود. اين در حالى است كه اين علوم همانند هر علم ديگرى در حوزه طبيعيات و .. ماهيتى بشرى داشته و سير پيدايش و تحولى را دنبال كرده و در هر دوره‌اى ممكن است شاهد دگرگونى اساسى باشد. آيت‌الله معرفت در اين باره مى‌گويد:

من علم تفسير را بشرى مى‌دانم و انسان‌ها بودند كه اين علم را به وجود آوردند ... و چون بشرى است، رو به پيشرفت و تعميق است.[٢]

بنابراين هيچ تقدسى براى يك شخصيت علمى يا نظريه علمى فرض نمى‌شود و زمينه براى تحول و دگرگونى دانش‌هاى دينى همانند ديگر علوم همواره گشوده است:

نبايد در بند اين باشم كه همه مطابق من حرف بزنند. هيچ صاحب‌نظرى هم براى رأى خودش قداست قائل نيست و اگر كسى خودباخته آراى خودش باشد، جاهل است.[٣]

نگاه تقدس به اين دانش‌ها از عوامل اساسى ركود آن‌ها بوده، جرأت و شهامت لازم براى اجتهاد و تحول علمى را از بين مى‌برد. مقدس‌بودن خدا نبايد به تقدس الهيات بيانجامد و مقدس بودن قرآن نبايد تقدس علوم قرآنى و تفسير را در پى داشته باشد. به عبارت ديگر، بنا به تفكيك معرفت‌شناختى‌

[١] . همان، ص ٥٨.

[٢] . همان، صص ٥٩- ٥٨.

[٣] . همان، ص ٧٤.