معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٧٥ - ٤ مصادر و منابع بىنشان

كارآمدى براى اختصاص مكتب يا مكتب‌هايى به نام آنان در اين بحث نيز كارآيى داشت.

٤. مصادر و منابع بى‌نشان‌

اگر چه يكى از نقاط قوّت اين كتاب، فراوانى منابع و غناى مصادر آن است، امّا در همان حال دچار يك كاستى جدّى است و آن اينكه منابعِ نوعِ نقل قول‌ها و گزارش‌هايى كه در پانوشت آمده، بى‌مشخصات هستند؛ از اين‌رو نمى‌توان دريافت كه مؤلف محترم- رحمةالله تعالى- از كدام چاپ سود برده است. ضرورت و بايستگى نشان‌دار بودن منابع و مآخذ، آن‌گاه روشن مى‌شود كه خواننده بخواهد به اصل مصدرى كه از آن مطلبى گزارش شده است، رجوع كند؛ زيرا از يك سو ناشرانى گوناگون در كشور و بيرون از آن، اثرى را چاپ مى‌كنند كه به‌طور طبيعى نوع قطع، صفحه‌بندى، ويرايش ادبى و محتوايى، تحقيق و ... كتاب‌ها با هم يك گونه نخواهد بود؛ و از ديگر سو آثار چاپى اين‌چنينى بسيارند؛ و از همه مهم‌تر پژوهشگران بايد با كمترين زمان ممكن به منابع مورد نيازشان دسترسى داشته باشند. اين عوامل و مانند آن، اقتضا مى‌كند كه مشخصات منبع مورد استفاده به‌طور كامل، مانند مكان چاپ، سال چاپ، ناشر، تاريخ چاپ و ... يا در پانوشت و يا دست‌كم در سياهه منابع، گزارش شود. امروزه با ورود رايانه به جهان پژوهش و ساخت نرم افزارهايى كه در بردارنده متون فقهى، تاريخى، ادبى، فلسفى و ... هستند و شتاب سودبرى از آن‌ها با استفاده از كتاب سنجش‌ناپذير است، كار پژوهشگران راحت‌تر شده است، به‌ويژه آنكه اين نرم‌افزارها از قابليت‌هاى بسيارى، از جمله داشتن شناسنامه كامل آثار موجود در آن‌ها، برخوردارند.

آرى! ممكن است اين كار درباره فرهنگ‌ها، دشوارى فراوانى را در پى داشته باشد؛ زيرا مى‌توان به ذيل واژه مورد نياز مراجعه كرد و به مقصود دست يافت، ليكن اين كار نيز درباره همه فرهنگ‌ها صدق نمى‌كند؛ چرا كه همه فرهنگ‌ها بر يك شيوه ساماندهى، پردازش و چاپ نشده و نمى‌شوند؛ در مَثَل،