گواهى‌اى سودمند و كارآمد ديگرسان مى‌كند. استاد معرفت- قدس‌سرّه- از اين پانوشت‌هاى پرسود و گره‌گشا، فراوان دارد. در مثل آنجا كه روند تفسير در روزگار صحابيان را بر مى‌رسد؛ به مناسبتى، داستان موضع‌گيرى و اظهار نادانى خليفه نخست و دوم را درباره معناى واژه «أبّ»[١] گزارش مى‌كند كه آن دو هيچ‌كدام معناى واژه پيشگفته را نمى‌دانستند؛ آن‌گاه اين واژه را در پانوشت به زيبايى معنا مى‌كند.[٢] البته اين بدان معنا نيست كه همه پانوشت‌هاى اين كتاب دور از كاستى است، بلكه بدين معنا است كه پانويسى به آهنگ روشن ساختن واژه‌ها، اصطلاح‌ها و گزاره‌هاى دشوار و پرسش برانگيز، روشى نيكو است كه اين كتاب نيز از آن برخوردار است.

به هر روى توضيح واژه‌هاى دشوار و گزاره‌هاى كنايه‌آميز، يكى از دلكش‌ترين بخش‌هاى اين پانوشت‌ها است. مؤلف گرامى- رحمةالله تعالى- هر جا تشخيص داده كه فهم و دريافت واژه يا عبارتى براى خواننده دشوار است، آن را در پانوشت روشن كرده است.[٣] شناساندن شخصيت‌هاى علمى از ديگر پانوشت‌هاى سودمند اين كتاب است كه ياد كرد نمونه‌هاى آن به درازا مى‌كشد و با رجوع به پانوشت‌هاى كتاب، به‌راحتى قابل دستيابى است.

٥. توجه به بحث‌هاى بنيادين‌

ديگر ويژگى اين اثر روى‌آورد بنيادگرانه آن است، بدين معنا كه نويسنده-

[١] . عبس، آيه ٣١.

[٢] . محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ١، صص ٢٠٨ و ١٨٥.

[٣] . براى آگاهى بيشتر ر. ك: همان، چاپ اول، ج ١، ص ١٨، پانوشت ١، ٦٤؛ پانوشت ١، ٨٣؛ پانوشت ٥- ٨، ٨٤؛ پانوشت ١- ٥؛ ...، ٢٠٨؛ پانوشت ٢، ٢٠٩؛ پانوشت ٣؛ و ... ج ٢، ص ٨٦؛ پانوشت ٢، ١٢٤؛ پانوشت ٢، ١٢٥؛ پانوشت ١- ٤، ١٢٧؛ پانوشت ٢، ١٣٩؛ پانوشت ٢، ١٤٤؛ پانوشت ١ و ٢؛ در چاپ دوم، اين دو پانوشت به متن منتقل شده و جايگزين واژه مبهم شده‌اند! ١٤٥، پانوشت ١؛ در چاپ دوم، حذف شده است، ١٥٣، پانوشت ١- ٤؛ و ... و اما از چاپ دوم ر. ك: ج ١، ص ٢، پانوشت ١، ٥٩؛ پانوشت ٢، ٧٥؛ پانوشت ٧- ١٤، ٧٦؛ دنباله پانوشت ١، ... ٨٥؛ پانوشت ٢، ١٨٦؛ پانوشت ١، ...، ج ٢، ص ٥٩٩، پانوشت ٤، ٦٣٠؛ پانوشت ٢ و ٣، ٦٣١؛ پانوشت ١- ٣، ٦٣٣؛ پانوشت ١، ٦٤٢؛ پانوشت ٢، ٦٥٠؛ پانوشت ٢، ٦٥١؛ پانوشت ١ و ٢؛ و ...