معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٥٧ - ٣ آسيبشناسى روايات تفسيرى

به زبان تازى معاصر يارى رسانده، و اين ويژگى يكى از جاذبه‌هاى اين كتاب و ديگر آثار وى است. گزينش واژه‌ها، چينش آن‌ها و به كارگيرى گزاره‌ها و كنايه‌هاى به‌جا، همه و همه نشانگر توش و توان بالاى استاد در گستره ادب تازى، آن هم بر پايه سنجه‌هاى روزگار ما است. فرازمندى اين خامه در جلد پنجم‌ التمهيد، كه ويژه اعجاز و مانندناپذيرى قرآن گرامى در سه حوزه بيان و علم و تشريع است، به خوبى نمايان است.

٢. غنا و فراوانى منابع‌

يكى از ويژگى‌هاى آثار علمى، بهره‌ورى از منابع و مصادر كهن و دست اوّل است. افزون بر اين، كه يكى از پايه‌هاى مهم پژوهش است، ارزش يك نوشته علمى آن‌گاه خود را بيشتر مى‌نماياند كه از منابع كهن، فراوان سود برده باشد؛ چرا كه منابع و مآخذ كهن، پشتوانه‌اى استوار براى آثار پسين است، هم به لحاظ پيشرفت يك دانش و هم از نظر تاريخ آن دانش و فراز و فرودهايى كه از سرگذارنده است. يكى از بر آيندهاى اين دو لحاظ، جريان‌شناسى و آگاهى از چرايى طرح و طرد انديشه‌ها يا باليدن آن‌ها در گستره تاريخ هر علم است، ديگر آن‌كه آگاهى از پيشينه هر بحث در آثار پيشينان و مسائلى از اين دست، پسينيان را يارى مى‌رساند تا هم از تكرار بى‌حاصل در امان باشند و هم تاريخ آن بحث، ريشه‌هاى طرح و چرايى‌هاى برگرفتن يا وانهادن آن را فرا روى خود داشته باشند؛ ليكن خواهد آمد كه اين ويژگى نيكو، كه در سراسر كتاب چشم خواننده را مى‌نوازد، دچار يك كاستى جدّى است: ناقص بودن ارجاعات و نشانى آثار مورد استفاده.

٣. آسيب‌شناسى روايات تفسيرى‌

بر قرآن‌پژوهان پوشيده نيست كه يكى از آسيب‌هاى تفاسير نقلى شيعه و سنى، روايات برساخته و گزارش‌هاى دروغ است؛ روايات و نقل‌هايى كه در روزگار صحابيان به متون تفسيرى راه يافت و در دوره تابعان دامن گسترد.