معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٣٥ - ٢ تحليل غير منصفانه از برخى تفاسير

از نظر آيت‌الله معرفت، تفسير به رأى در هر حال مذموم است كه يا تحميل رأى بر قرآن كه شامل تطبيق آرا است كه مفسر سعى مى‌كند آيات را بر آراى ساخته خود منطبق كند كه هدف آن توجيه و ظاهرسازى براى عموم و يا استبداد رأى در فهم قرآن است. چنين شيوه‌اى در برابر طريقه عقلاى قوم است كه آنان در فهم كلام خدا به شرايط ضرورى توجه مى‌كنند.[١] آيت‌الله معرفت در ادامه به رأى آيت‌الله‌ خوئى‌ هم در خصوص مذمت كلى تفسير به رأى اشاره مى‌كند كه ايشان مى‌فرمايد:

تفسير به رأى همان استقلال در فتوى بدون مراجعه به ائمه است؛[٢]

علامه‌ طباطبايى‌ هم همانند ديگر محققان، معتقد است تفسير به رأى همواره ممنوع است و همان انفراد مفسر در فهم است و نهى در خصوص تفسير به طريق كشف باز مى‌گردد و نه به مكشوف و نهى از چگونگى تفهيم كلام خدا است.[٣]

٢. تحليل غير منصفانه از برخى تفاسير

ذهبى‌ بر اساس همان تقسيم‌بندى روش‌هاى تفسيرى كه بدان اشاره شد، برخى از تفاسير از جمله تفاسير اماميه، و معتزله را، متعصبانه و غير صحيح مى‌داند كه حضرت آيت‌الله معرفت پس از تحليل و بررسى كلام‌ ذهبى‌، به نادرستى قضاوت‌هاى او اشاره مى‌كند كه مى‌توان به مواردى از آن اشاره كرد:

تفسير احكام القرآن جصاص:[٤] ذهبى‌ معتقد است كه تفسير جصاص‌ به همراه تعصب نسبت به مذهب حنفى و تلاش در جهت تخريب ديگر مذاهب است؛[٥] در حالى كه از نظرآيت‌الله معرفت، او دچار تعصب نشده، بلكه مطلوب‌

[١] . همان، صص ٧٠- ٦٩.

[٢] . البيان فى تفسير القرآن، ص ٢٦٩( حجيه ظواهر القرآن).

[٣] . سيدمحمدحسين طباطبايى، الميزان فى تفسير القرآن، ج ٣، ص ٧٦.

[٤] . ابوبكر احمد بن على رازى جصاص از فقيهان معروف حنفى كه در قرن چهارم مى‌زيسته و تفسير او فقهى است؛ ر. ك: روش‌هاى تفسيرى، ص ٢٦٣.

[٥] . التفسير و المفسرون، ج ٢، ص ٣٠٨( تعصبه لمذهب الحنفيه).