با شمردن كتاب‌هاى مختلف نظير كتاب‌ سليم بن قيس هلالى‌، تفسير على بن ابراهيم قمى‌، تفسير عياشى‌، كتاب‌ احتجاج‌، تفسير امام حسن عسكرى‌ (ع)، تفسير ابوالجارود، كتاب‌ القرائات احمد بن محمد سيارى‌ و ... آن‌ها را به دلايل آنكه استنادشان به مؤلفانشان اثبات نشده يا مؤلفانشان به‌سان‌ ابوالجارود و سيارى‌ مورد قدح رجاليان قرار گرفته يا به‌سان كتاب‌ احتجاج‌ مؤلف آن ميان چند تن مردد است، بى‌اعتبار دانسته است.

با اين حال بايد دو نكته را از نظر دور نداشت:

الف. برخى از اين كتاب‌ها نظير كتاب‌ قرائات سيارى‌ يا تفسير ابوالجارود يا تفسير امام حسن عسكرى‌ (ع) به شدت مورد بحث و نقد صاحب‌نظران قرار گرفته است و تقريباً عموم انديش‌وران شيعه در صحت و اصالت آن‌ها ترديد روا داشته‌اند.

ب. شمارى ديگر از اين منابع به‌رغم وجود برخى از اشكالات متنى يا ابهامات سندى، همچنان محل مراجعه و استناد صاحب‌نظران شيعه در گذشته و حال، بوده و هست. به‌عنوان مثال تفسير على بن ابراهيم قمى‌ و تفسير عياشى‌ جزو منابع تفسيرى شيعه‌اند كه به‌صورت مكرر و پيوسته در كتاب‌هاى تفسيرى و حديثى بزرگان شيعه مورد استشهاد و مراجعه‌اند. مراجعه به تفاسير مختلف شيعه به‌ويژه در دوران متأخر اين امر را اثبات مى‌كند. شمارى از بزرگان در مقدمه تفسير عياشى‌ از آن تمجيد كرده‌اند.[١] حتى خود استاد معرفت در آثار علوم قرآنى و تفسيرى به‌طور مكرر از تفسير قمى‌[٢] و عياشى‌[٣] بهره جسته و به مطالب آن استناد كرده است. ايشان در كتاب‌ التمهيد پس از نقل مطلبى از تفسير منسوب به امام‌ حسن عسكرى‌ (ع) درباره آن چنين اظهار نظر كرده‌اند:

[١] . علامه طباطبايى در مقدمه‌اى بر اين كتاب چنين آورده است: فهو لعمري أحسن كتاب الف قديما في بابه و أوثق ما ورثناه من قدماء مشايخنا من كتب التفسير بالمأثور. اما الكتاب فقد تلقاه علماء هذا الشأن منذ الف الي يومنا هذا و يقرب من أحد عشر قرن بالقبول من غير أن يذكر بقدح أو يغمض فيه بطرف. ابونصر محمد بن مسعود، تفسير عياشى، ج ١، ص ج.

[٢] . به‌عنوان نمونه ر. ك: محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ١، صص ٥٦، ٦٨، ١١٠، ١٢٦ و ...

[٣] . براى نمونه ر. ك: همان، صص ٧٥، ١١١، ١١٨ و ....