معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١١٩ - ملاحظاتى بر كتاب صيانة القرآن من التحريف

بهره جستن از مقدمات تاريخى همچون صحت نقل قرآن، يا مراجعات مكرر مسلمانان به قرآن و ... همگى به دليل تواتر ناظر است.

استناد به بداهت عقلى زمانى قابل دفاع بود كه استاد از يكى از اشكال قياس اقترانى يا استثنايى و مبتنى بر برهان عقلى بهره مى‌جست. نظير آنكه گفته شود قرآن تنها و آخرين كتاب هدايت انسان‌ها است. و راهيافت تحريف در آن، راهيافت نقص و كاستى در امر هدايت انسان‌ها را به دنبال دارد؛ و اين امر به اقتضاى قاعده لطف نسبت به خداوند حكيم و عليم ممتنع است. زيرا با فرض پذيرش آن، لازم بود خداوند با نزول كتاب آسمانى ديگر اين ضعف و كاستى در هدايت را برطرف مى‌كرد.[١] البته استاد معرفت به گونه‌اى ديگر در تبيين آيه حفظ از اين برهان بهره جسته است.[٢]

٣. استاد معرفت دليل سوم يعنى «اعجاز قرآن» را براى ردّ شبهه تحريف كافى دانسته است.[٣] پيدا است كه اين دليل براى رفع شبهه تحريف به زيادى، كاملًا كارآيى دارد؛ زيرا پذيرش تحريف به فزونى در قرآن به معناى امكان عرضه آيات و سورى نظير قرآن است كه با همآورد طلبى قرآن ناسازگار است. اما آيا اين دليل براى دفع شبهه تحريف به كاستى نيز كارآيى دارد؟ استاد معرفت معتقد است چون حذف يك كلمه يا كلمات در ضمن يك جمله كه داراى يك ساختار بلاغى بديع است، طراوت و نظم آن جمله و جذابيت آن را زايل مى‌سازد، در نتيجه تحريف به كاستى نيز به اعجاز قرآن صدمه مى‌زند. آنگاه به حذف نام‌ «على» در آيه‌ يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ‌، (فى على ...) استناد كرده است.[٤]

بارى! دليل اعجاز براى نفى شبهه تحريف به كاستى، با حذف يك يا چند كلمه از يك جمله به خاطر صدمه زدن به اعجاز بلاغى آن كارآيى دارد. اما اگر

[١] . براى آگاهى بيشتر از چگونگى استدلال به دليل عقلى و برهانى براى دفع شبهه تحريف ر. ك: نزاهت قرآن از تحريف، صص ٤٤- ٤٢.

[٢] . محمدهادى معرفت، صيانه القرآن من التحريف، ص ٤٣.

[٣] . همان، صص ٤٢- ٣٩.

[٤] . همان، ص ٤٢.