دانسته و آن را به معناى جابه‌جايى آيات و سوره‌ها برخلاف نزول معرفى كرده است.[١] براين اساس، اگر آيات قرآن بر خلاف نزول جابه‌جا شوند، تحريف اتفاق افتاده است. ايشان در كتاب‌ التمهيد چنين جابه‌جايى را پذيرفته و آن را مستند به دستور خداوند دانسته است.[٢] البته در اين صورت، جابه‌جايى آيات از موضوع تحريف خارج خواهد بود. اما با اين حال ايشان پذيرفته‌اند كه جابه‌جايى ميان سوره‌ها بر خلاف نزول پس از رسول خدا (ص) و به دست صحابه انجام گرفته است.[٣] در اين صورت به ناگريز بايد بپذيرند كه در قرآن تحريف اصطلاحى راه يافته است. بنابراين يا بايد ايشان جابه‌جايى ميان سوره‌ها توسط صحابه را منكر شوند يا آنكه اين نوع جابه‌جايى را از نوع تحريف اصطلاحى خارج سازند.[٤]

٢. استاد در مبحث خلاصه دلايل ردّ شبهه تحريف، نخستين دليل بر ردّ اين شبهه را «بداهت عقلى» دانسته است. اما آنچه در تبيين اين دليل آورده‌اند نظير آنكه قرآن از روز نخست محل عنايت و مراجعه مستمر مسلمان بوده و به‌عنوان مهم‌ترين منبع فهم دين و مراجعات دينى مورد استفاده بوده است، همگى به دليل دوم در گفتار ايشان يعنى «تواتر» قرآن بازگشت دارد.[٥] شاهد مدعا اينكه استاد از گفتار سيد مرتضى‌ براى اين دليل، يعنى «بداهت عقلى» شاهد آورده كه او معتقد است علم به صحت نقل قرآن به‌سان علم به شهرهاى مهم و رخدادهاى بزرگ و كتب مشهور و اشعار مكتوب عرب، متواتر و قطعى است.[٦] پيدا است اين سخن‌ سيد مرتضى‌ ناظر به تواتر است. بارى! گاه يك مطلب از چنان كثرت نقلى برخوردار مى‌شود كه ديگر جاى هيچ شك و ترديد باقى نمى‌گذارد و براى انسان يقين به صحّت را به دست مى‌دهد. پيدا است كه‌

[١] . محمدهادى معرفت، صيانه القرآن من التحريف، ص ١٦.

[٢] . محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ١، ص ٢٧٥.

[٣] . همان، صص ٢٨٢- ٢٨٠.

[٤] . خوشبختانه ايشان در اواخر عمر شريف خود نظم و چينش سوره‌هاى قرآن را وحيانى دانست.

[٥] . محمدهادى معرفت، صيانه القرآن من التحريف، صص ٣٧- ٣٥.

[٦] . همان، ص ٣٦.