ترجمه مصباح الانس ابن فناري (شرح مفتاح الغيب صدرالدين قونوى) - خواجوي، محمد - الصفحة ٤٨٦ - اصل چهاردهم در تعين صورت كرسى - پس از تعين صورت عرش
٦٠١/ ٤ پس از اسد و قوس و حمل (كبش) كره اثير (آتش) پديد آمد، و از جوزا و ميزان و دلو؛ كره هوا پديدار شد، و از سرطان و عقرب و حوت؛ كره آب پيدا شد، و از ثور و سنبله و جدى كره خاك به وجود آمد، و در حقيقت فاعل هر چيزى خداوند سبحان است و اين اسباب (جمع سبب) را قرار داده تا بدان بندگانش را بيازمايد.
٦٠٢/ ٤ و باز گويد: سپس خداوند سبحان فلك چهارم را آفريد و بين آن و بين فلك بروج عالم رضوان را آفريد كه سطح آن زمين بهشت است و گوديش سقف دوزخ است، و در آن رضوان- خازن بهشت- مقام داده شده است، و فرشتگان اين فلك به نام تاليات ناميده مىشوند. و اين ترتيب جز به واسطه كشف و يا خبر درست (نبوى) امكان ادراكش نمىباشد، و خداوند متعال چون اين فلك را آفريد، در گودى آن يك هزار و بيست و يك مرتبه ترتيب داد و فلك را بر آنها تقسيم كرد- همچنان كه فلك بروج را بر دوازده قسمت تقسيم كرد- و براى هر قسمى و بخشى كرهاى آشكار كرد؛ در نتيجه دوازده كره پيدا شد كه عبارت از فلك ثوابت است و هفت فلك كه زير آنند و چهار اركان (عناصر) و همينطور اين فلك چهارم را تقسيم به اقسامى كرد كه بيان داشتيم، و در هر قسمى فرشتهاى بر صورت عالمى از عوالم اركان قرار داد، و اين فلك را به گردش درآورد؛ گردشى كه در آن عالم بهشت را پديدار ساخت- مانند حركت زمين در بيرون آمدن نبات و گياهان- چنانكه خداوند مىفرمايد: اهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ وَ أَنْبَتَتْ مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ، يعنى: بجنبد و برآيد و از همه گياهان بهجتانگيز بروياند (٥- حج) و اين فلك همان فلك حروف است، و از اينجا منازل بيست و هشتگانه (ماه) و بيست و هشت حرف (الفبا) پديدار گشت.
٦٠٣/ ٤ اما حروفى كه بيرون از مرز استقامت در انسان و غير انسان از حيوانات است، آنها به شمار آنچه كه از اقسام باقى مانده- مقدّر به مقدارى كه نه زيادى مىپذيرد و نه كمى- مىباشد، و اين در انسان و حيوانات مانند حروف بين «باء» و «فاء» و بين «ج» و «شين» و مانند حروف خيشوم (بيخ بينى) است.
٦٠٤/ ٤ مرا برخى از دانشمندان از شاگرد حضرت صادق ٧ خبر داد كه به من هفتاد و اندى حرف رسيده است، و حروف؛ خواصشان را- جز آنچه كه حكم منازل به آنها