ترجمه مصباح الانس ابن فناري (شرح مفتاح الغيب صدرالدين قونوى) - خواجوي، محمد - الصفحة ٧٧٨ - پايان سخن و سخن پايانى
٣٩١/ ٥ و چكيده سخن درباره رضاى به قضا آن چيزى است كه حضرت شيخ قدس سره در تفسير بيان داشته كه: مراتب رضا در پهنه و وجود انسان سه است:
٣٩٢/ ٥ نخست اينكه از حيث باطن؛ از عقلش و آنچه عموما از حالات و افعال برايش آراسته راضى و خشنود باشد، و از فروعش كه وارده شده: رضيت بالله ربا و بالاسلام دينا و بمحمد ٦ نبيا، يعنى: به «رب» بودن خدا و به دين اسلام و به پيغمبر بودن محمد ٦ راضى و خشنودم؛ مىباشد. و از حيث ظاهر از پروردگارش؛ به آنچه از احوال و اعمال كه برايش مشخص و معين كرده تا در زندگى دنيا- بدون اضطراب و مزاحمتى كه زندگى را تلخ مىكند- در آنها تصرف نمايد راضى باشد، چنانكه (در حديث) وارده شده:
سپاس مر خداى را بر آنچه كه پروردگارم به من عطا فرموده؛ و با او هيچ چيزى را شريك قرار نمىدهم.
٣٩٣/ ٥ دوم نيروى ايمان و برخاستن بدگمانى است در امور روزى و ديگر مقدرات كه از جانب حق تعالى وارد شده؛ چنانكه فرمود: ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها إِنَّ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتالٍ فَخُورٍ، يعنى: هيچ مصيبتى بزمين يا نفوس شما نرسد مگر پيش از آنكه خلقش كنيم در نامهاى بوده است، اين براى خدا آسان است تا براى آنچه از دستتان رفته غم مخوريد و از آنچه بدستتان آمده خوشحالى مكنيد كه خداى خودپسندان فخر فروش را دوست ندارد (٢٢، ٢٣- حديد) چون هركس دانست كه خداوند به او از خودش مهربانتر است و به مصالحش داناتر؛ و در ضمن دقايق لطف و مهربانى او و نعمتهاى بىشمارى را كه بر او بخشيده و ديگرى را از آن محروم داشته مشاهده كرد؛ از او و از فعل او درباره خودش راضى و خشنود مىگردد؛ و اگر طبعش ناخشنود و دردمند باشد؛ اين ناخشنودى اشكالى وارد نمىآورد، چون در اين امر نفس قدسى او اعتبار است؛ زيرا رضا و خشنودى از صفات نفس قدسى است- نه از صفات طبع- و كاملترين حال- نسبت به كسى كه در اين مرتبه مىباشد- اين است كه ارادهاش را درباره خودش- نه در غير خودش- بدون غرضى از جانب خود- جز آنچه را كه شرع برايش معين داشته- تابع حكم شرع قرار دهد.