ترجمه مصباح الانس ابن فناري (شرح مفتاح الغيب صدرالدين قونوى) - خواجوي، محمد - الصفحة ٧٢٠ - سئوال سيزدهم اجناس عالم همگى از بالا و پائين چگونه بعضى در بعض ديگر اثر مىگذارند

١٩٧/ ٥ و اگر از عالم روحانى باشند؛ امكان دارد كه به قلم و لوح و فرشتگان برج‌هاى دوازده‌گانه و فرشته‌گان منازل بيست و هشت‌گانه و فرشتگان ستارگان هفت‌گانه- آن‌گونه كه بيانش گذشت- تمثّل يابند.

١٩٨/ ٥ و اگر از عالم مثال باشند؛ به واسطه صور مثالى اين فرشتگان مى‌باشد.

١٩٩/ ٥ و اگر از عالم اجسام باشند- خدا دانا است- عبارتند از ستارگان هفت‌گانه؛ يعنى به اعتبار تركيب يافتن حكم هر يك از آنها؛ از احكام هفت‌گانه‌اى كه براى همه است، تا جائى كه گفته شده: وقتى تدبير آنها تمامى يافت و به گردش درآمد؛ حكم مجموع از احكام آنها به حق باز مى‌گردد و بدان روز «ذى المعارج‌[١]» كه مدتش پنجاه هزار سال است پايان مى‌پذيرد، براى اين‌كه هر يك از ستارگان هفت‌گانه را سلطنتى هزار ساله است، و به اعتبار اين كه همه با همه؛ براى هر ستاره‌اى از آنها هفت هزار سال مى‌شود، و هفت در هفت؛ مى‌شود چهل و نه، كمال اين به اعتبار مجموع حاصل پنجاه هزار مى‌شود[٢]، و اين تأويلى بود كه شيخ عبد الرزاق كاشانى در تأويل آيه روز «ذى المعارج» بيان داشته است، و محتمل است كه روز فصل و جز او قضا- به شمار اين اقسام- به صورت روز و سال تعيّن پيدا كند، چون آن روز «تبلى السرائر- آشكار شدن پنهانى‌ها» است و براى معانى مظاهر تعيّن پيدا مى‌كند، و درست اين است كه تأويل نشود و بر حقيقتش حمل شود كه مستفاد از مدد و يارى احكام فرشتگان برج‌ها- همان‌گونه كه گذشت- مى‌باشد.

سئوال سيزدهم اجناس عالم همگى از بالا و پائين چگونه بعضى در بعض ديگر اثر مى‌گذارند

و چگونه آنها در انسان اثر مى‌گذارند؟ در حالى كه در تمام آنها به واسطه حال و مرتبه اثر مى‌گذارد؟ و چگونه انسان در آنها به ذات و فعل ارادى و حال- پس از آن‌كه از آنها اثر پذيرفته است- اثر مى‌گذارد؟ ٢٠٠/ ٥ جوابش اين‌كه: پيش از اين آن‌چه كه خردمند را بسنده باشد- به ويژه كه صاحب‌

[١] - آيه ٢ سوره مباركه معارج. م

[٢] - آيه ٢ سوره مباركه معارج. م