١٠٣٦/ ٤ ششم اجابت از جانب حق تعالى است: و آن عبارت است از تعين علم حق سبحان؛ و اثر آن تعيّن درباره طالب- به اعتبار آنچه از توجه مذكور با تفاصيلش از جانب او (طالب) مى‌باشد- چون آنچه كه از جانب خداوند سبحان مى‌باشد؛ به حسب آنچه از جانب طالب مى‌باشد تعيّن مى‌پذيرد.

١٠٣٧/ ٤ حضرت شيخ قدس سره در تفسير گويد: اجابت انواعى چند دارد: نخست اجابت در عين مسئول است و بذل كردن آن بر تعيين (مدت) بدون تأخر و يا پس از زمانى. دوم اجابت كردن است به واسطه معاوضه در وقت و يا پس از زمانى. سوم اجابت نتيجه آن است كه گناهان را مى‌پوشاند و شريعت بر اين آگاهى داده است. چهارم اجابت به واسطه لبيك گفتن و يا آنچه كه به جاى آن و تعبير از آن مى‌شود است. پايان سخن حضرت شيخ قدس سره.

١٠٣٨/ ٤ گوييم: براى سرعت اجابت و كندى آن پس از اينها كه گفته شد قواعدى چند است:

١٠٣٩/ ٤ نخست اين‌كه طلب به غير زبان استعداد؛ و آنچه آن را به حكم غالب‌تر بودن يارى مى‌كند و با آن جفت مى‌شود در پى دارد، چون تأخر ظهور حكم اين شرطها موجب تأخر اجابت از زمان طلب و يا محروم شدنش از اجابت مى‌باشد، و حاصل آن موقوف بودن اجابت است بر تمام استعداد.

١٠٤٠/ ٤ دوم اين‌كه تقيّد به بعضى مطالب و مقامات مشخص- با حجاب و پوشيدگى- غالبا موجب طلب آنچه كه حصول پيدا نمى‌كند و يا اين‌كه حصولش تأخر مى‌پذيرد مى‌گردد، اما با كشف اين‌گونه نيست، زيرا كشف مانع از طلب آنچه كه حصول پيدا نمى‌كند- مگر بوجه گذشته- مى‌شود، و همين‌طور معرفت و سراح (يعنى آزاد بودن از بعضى مطالب و مقامات مشخص)- يعنى عدم تقيد- اقتضاى آن دارد كه جز آنچه حصول پيدا مى‌كند و غالبا ناگزير است طلب نكند، اگرچه حكم آن‌[١] (لحظه) و يا شأن اقتضا كننده (الهيين)- به واسطه تأخر تمام استعداد او- تأخر داشته باشد.

[١] - آن دائم عبارت است از امتداد حضرت الهيّت كه در آن ازل در ابد مندرج است و هر دو- به واسطه ظهور آنچه كه در ازل بر آنات ابد است- در وقت حاضر، و هر آنى از آنها مجمع ازل و ابد است، و ازل و ابد و وقت حاضر بدان اتحاد مى‌يابند، از اين‌روى بدان باطن و اصل زمان گفته مى‌شود، زيرا آنات زمانى نقش‌هايى برآنند و تغييراتى هستند كه بدانها احكام و صورتش آشكار مى‌شود، و آن هميشه دائمى و سرمدى بر حال خودش ثابت و برقرار است، و گاهى نيز به مقام عنديت( نزد او) نسبت داده مى‌شود، چنان‌كه فرمود( ص:) نزد پروردگارت نه شب است و نه روز. نقل از ترجمه اصلاحات الصوفيه كاشانى- ترجمه مترجم-.