ترجمه مصباح الانس ابن فناري (شرح مفتاح الغيب صدرالدين قونوى) - خواجوي، محمد - الصفحة ٤٠٧ - اصل هشتم در مراتب نكاح

آن‌چه كه بيانش گذشت؛ براى اظهار و آشكار كردن صورت انسان. پايان سخن حضرت شيخ قدس سره.

٣١٧/ ٤ پس نتيجه در اصل و نكاح اول؛ مطلق صورت وجودى است، يعنى عالم معانى و نفس رحمانى و مرتبه «عما»- با آن وجوهى كه بيانش گذشت- و در آن‌چه كه از نكاح اول؛ موجودات متعين روحانى و يا مثالى و يا جسمانى بسيط و يا مركب نازل گشته است، و اختلاف در موجودات متعين به حسب نكاح كننده و به حسب نكاح و به حسب نكاح شونده و به حسب مرتبه مى‌باشد.

٣١٨/ ٤ اما به حسب نكاح كننده؛ عبارت است از توجه الهى به سرّ جمع احدى ذاتى مر اسماء ذاتى را و آن‌چه كه پائين‌تر از اسماء ذاتى (از اسماء ديگر) است، براى اين‌كه اسباب ايجاد به موجب حكم علم عبارت است از اسماء ذاتى و آن‌چه كه پائين‌تر از آنها (از اسماء) مى‌باشد؛ و اين كه هر اثرى از مرتبه جمع و وجود؛ به حركتى غيبى- كه عبارت از سريان جمع احدى است از غيب در تمام اشياء چه معقول و چه محسوس آنها- مى‌رسد، و آن (سريان) اگرچه احدى است ولى مفاتيح و آن‌چه پائين‌تر از مفاتيح است آن را تعدد مى‌بخشد، پس فزونى و كمى مجتمع اسماء- در توجه الهى براى ايجاد كون- از حيث اصل و فرع نسبت به مسما اتحاد دارد، ولى به حسب قوه اسمائى از جهت اصلش؛ و ضعف آن از حيث فرعش (به مسما)؛ داراى نسبت متفاوت است.

٣١٩/ ٤ مثلا روحى كه از توجه الهى به حسب يكصد مرتبه اسمائى (به مسما) نسبت اتحاد دارد؛ از روحى كه به حسب ده مرتبه اسمائى (از توجه الهى) ظاهر شده قوى‌تر است. ولى اگر اسماء در يكى از آن دو؛ از اصول باشد و در ديگرى از فروع تفصيلى باشد؛ اصول- اگرچه از جهت شمار اندك‌اند- ولى داراى اثرى قوى‌تر و حكمى بزرگتراند، و در صور جمعى- يعنى جمع آمده از جواهر گوناگون و يا متناسب از حيث قوه و يا ضعف- نيز حكم همين‌طور است.

٣٢٠/ ٤ و اما از جهت نكاح؛ عبارت است از اين‌كه احديت جمعى قوى باشد و يا ضعيف؛ مانند اعتدال داشتن به حسب هر مرتبه و انحراف داشتن از آن به حسب آن (مرتبه)، يعنى از جهات بى‌شمار انحراف داشته باشد، خواه اين اجتماع مزاجى باشد و كيفيت وحدانى‌