ترجمه مصباح الانس ابن فناري (شرح مفتاح الغيب صدرالدين قونوى) - خواجوي، محمد - الصفحة ٤٠٥ - اصل هشتم در مراتب نكاح

محل اثر معنوى باشد- مانند مراتب- و يا اين‌كه امرى وجودى باشد، و اين اصلى است كه خدشه‌بردار نيست. وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا، يعنى: روش خدايى را تبديل‌بردار نخواهى يافت (٢٣- فتح) پس ارواح زيرين نسبت به ارواح عالى و ساكنان آسمان‌ها از فرشتگان- از جهت ارواح‌شان نه مظاهرشان- از نتايج اين توجه‌اند. لذا اين نوع از توجهات ارواح عالى در مرتبه نفسى واقع است و فرزندان و مولودات عبارتند از ساكنان آسمان‌ها از صافات و ذاريات و نازعات و غير اين‌ها، طبيعت در اين‌جا مرتبه محلّيّت دارد و عالم مثال درجه مولوديت و فرزندى.

٣٠٦/ ٤ نوع دوم توجه ارواح عالى است از حيثيات مظاهرشان كه متعيّن در عالم مثال‌اند و رنگ‌پذير به حكم و صفت آن؛ كه در مرتبه جسم كلّ معقول؛ عالم اجسام محسوس را كه اوّل آن عرش محيط و جسم بسيط مى‌باشد نتيجه مى‌دهد، و اين همان ولادتى است كه از نكاح روحانى ظاهر گشته است، بنابراين ارواح داراى درجه نرى- با همه سابقه‌ها- و طبيعت در اين‌جا داراى درجه مادينگى؛ و معقوليت جسم كل داراى درجه محلّيّت؛ و صورت عرشى داراى درجه مولوديّت و فرزندى است، پس هر نوع به يك قسم بازگشت دارند، چون هر دو از حكم نكاح روحانى بيرون نيستند. اين سخن حضرت شيخ قدس سره (در شرح حديث) بود.

٣٠٧/ ٤ گويم: از اين مطلب، اصولى چند دانسته مى‌شود:

٣٠٨/ ٤ اصل اول اين‌كه: نفوس- از آن جهت كه نفوس‌اند- نتيجه توجهات عقول مى‌باشند، ولى اجسام بسيط نتايج توجهات آنها (نفوس) از حيث مظاهر نفسى مثالى ملكوتى آنها مى‌باشند.

٣٠٩/ ٤ اصل دوم اين‌كه: تولد نفوس چون در مرتبه طبيعت است، لذا براى تدبير به آنها تعلق مى‌گيرند.

٣١٠/ ٤ اصل سوم چيزى است كه حضرت شيخ قدس سره در جاى ديگر گفته: عالم مثال در هر آسمانى داراى بهره و نصيبى معين است كه آن‌چه از احكام مرتبه حق و عالم معانى و ارواح كه به پائين‌ترين مراتب آسمان‌ها و زمين فرود مى‌آيد در آن تعيّن مى‌پذيرد، هم چنان كه‌