١٠٧/ ٢ و القاء (يعنى خاطر) يا درست است و يا نادرست و تباه كه اعتماد بدان نمى‌باشد، و درست يا الهى ربانى است؛ يعنى القاآتى كه تعلق به علوم و معارف دارد، و يا ملكى روحانى است؛ يعنى آن دسته از القاآت كه باعث بر عبادات واجب و يا غير واجب مى شود. خلاصه آن‌كه هر القائى كه در آن صلاح و خير است الهى ناميده مى‌شود. و القاى نادرست و تباه هم يا نفسانى است- يعنى در آن بهره و لذت نفسانى هست- كه به نام هاجس (خطورات در دل) ناميده مى‌شود و يا شيطانى است؛ يعنى آن‌چه كه دعوت به معصيت مى‌كند؛ چنان كه خداوند مى‌فرمايد: الشَّيْطانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَ يَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشاءِ، يعنى: شيطان شما را وعده تنگدستى مى‌دهد و به بدكارى وادارتان مى‌كند (٢٦٨- بقره) كه به نام وسواس ناميده مى‌شود؛ و مقياس جدا كردن آنها از هم ترازوى شرع است، پس آن القاآتى كه در آنها قرب و نزديكى است؛ آنها از دوتاى اولى (يعنى الهى و ملكى) هستند، و آن‌چه كه در آنها كراهت شرعى است؛ آنها از دوتاى آخرين (يعنى نفسانى و شيطانى) هستند.

١٠٨/ ٢ اما امور مباح: امورى كه به مخالفت نفس و هدايت آن نزديك است از دوتاى اولى؛ و امورى كه به موافقت و هواى آن نزديك است از دوتاى آخرى است.

١٠٩/ ٢ حضرت شيخ قدس سره در نفحات گويد: القاى الهى را در پى لذتى عظيم است كه تمام وجود انسان را در بر مى‌گيرد و گاهى صاحبان آن را مدت زمانى دراز از خوردن و آشاميدن باز داشته و بى‌نياز مى‌كند؛ ولى القاى روحانى را لذتى غير القاء همراهش نيست؛ و اگر باشد؛ علم حاصل؛ و يا اثر باقى در محل از آن است، و آن را دو طرف است: يكى از سوى خارج به گونه تمثّل؛ و ديگرى همان‌گونه است كه خداوند فرموده: نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَلى‌ قَلْبِكَ‌، يعنى: و آن را جبرئيل امين به قلب تو نازل كرده (١٩٣- شعرا) و در آن بر عكس تمثّل، شدّتى (رنجى) است، زيرا صاحب آن از آن القاء نه ناآرامى يافته و نه مزاجش انحراف مى‌پذيرد- اگر چه به سبب ورود آن القاء اثر اندكى مى‌پذيرد- و اما تنزل قلبى مزاج را انحراف بخشيده و تغيير مى‌دهد و صاحبش شدّتى (رنجى) مى‌يابد.

١١٠/ ٢ و آن مقدار القائى كه از طرف جن (شيطان) براى شخص حصول مى‌يابد اعتمادى بر آن نيست كه آن را بپذيرد؛ مگر عارف به موازين تحقيق كه درست و نادرست آن را