ترجمه مصباح الانس ابن فناري (شرح مفتاح الغيب صدرالدين قونوى) - خواجوي، محمد - الصفحة ٣٦٤ - اصل چهارم در آنچه كه توقف بر آن دارد و سبب شدن از آن است ظهور حكم جمعى است كه عبارت از وجود عينى است و آن نسبتى است كه به نام اجتماع ناميده شده است

كليات تأليف و گرد آوردن سه قسم است: معنوى و صورى مادى و شبيه به مادى.

١٦٠/ ٤ حضرت شيخ قدس سره تأليف و گرد آوردن اسمائى ذاتى را بيان نداشته، با اين كه آن نكاح اول است و اولين مولودى است كه از وى صورت وجودى كلى كه به نام نفس رحمانى و حقيقت «عما» ناميده مى‌شود آشكار مى‌گردد، زيرا سخن ما در تأليف و گرد آوردنى است كه آن خود سبب وجود عينى (خارجى) و ظهور كونى وجودى مى‌باشد، در حالى كه اين تأليف و اين مولود وى از مراتب غيبى الهى است، از اين جهت حضرت شيخ قدس سره اين را در تفسير از مراتب نكاح؛ فقط در يك جا برشمرده و در جاى ديگرى به شمار نياورده است. و روايت شده كه وى بر آن (مطلب) حاشيه‌اى نوشته مشعر به اين كه به شمار نياوردنش در موضع ديگر به همان جهتى بوده كه ما بيان داشتيم.

١٦١/ ٤ سپس گوييم: تمام اين تأليفات و گرد آوردن‌هاى سه‌گانه در اصل و تحقيق تابع اجتماع غيبى‌اند كه در عالم معانى و حقايق واقع‌اند و آنها اصل متبوع‌اند كه لازم آنهايند و از جهتى شباهت به تركيب دارند، چون اعتبار اجتماع آنها زايد بر اعتبار حقايق بسيط آنها- بدون وجهى- مى‌باشد، براى اين‌كه آنها حقايق غير مجعول‌اند و تركيب حقيقى خبر دهنده از جعل است:

١٦٢/ ٤ حضرت شيخ قدس سره در تفسير گويد: هر اثرى وحدانى از مرتبه جمع و وجود- به حركتى غيبى كه به واسطه احديت جمع سارى است- واصل مى‌شود، براى اين‌كه آن براى حقايق ظاهر- با اختصاص‌شان به توجه ارادى- انگيزه اجتماعى مى‌باشد كه پيش از اين نبود، و هر اجتماعى بر اين‌گونه باشد تركيب است.

١٦٣/ ٤ و حضرت شيخ قدس سره در حاشيه آن نوشته: آنجا كه گفتم: هر اجتماعى بر اين‌گونه باشد، نفى است بر اين كه هر اجتماعى تركيب ناميده شود، براى اين‌كه اجتماع اسماء به واسطه حركت غيبى است كه در آن تركيب وجود ندارد- مگر وقتى كه بين معانى واقع مى‌شود- چون دو ولد مختلف محل را دنبال مى‌كنند، و در اينجا رازهاى مشكل و پيچيده است. پايان سخن حضرت شيخ قدس سره.

١٦٤/ ٤ پس دانسته شد كه نزد محقق هر اجتماعى از اجتماعات سه‌گانه تركيب است و