٦١٧/ ٣ و به اعتبار ميلى كه از برخى شئون اتصال به سرّ ارتباط و مناسبت برترى دهنده دارد؛ براى آشكار كردن اختصاص ثابتى كه علم است به شئون ديگر؛ مريد ناميده مى‌شود.

٦١٨/ ٣ و به اعتبار ظهور اثرش در حالات خود به ترتيبى كه اقتضاى تخصيص مذكور را دارد به نام قادر ناميده مى‌شود، بنابر اين امر وجود به اين شئون انتظام و ارتباط يافته و باطل رخت بربسته و نابود مى‌گردد.

٦١٩/ ٣ سپس گوييم: ولى تمام اين‌ها؛ يعنى تجلى و جفت شدن وجود او با ممكنات به واسطه تدلّى و فرود آمدن و تعيّنش به مقيّد شدن به صفات مظهرى و تعدّدش به مشخصات خلقى، هر زمان است كه دوست دارد و آن‌گونه كه خواهد، ولى به واسطه محبت اصلى كه سارى است و به سبب مشيت ذاتى ازلى كه جازم و قاطع است، و در اين‌باره ناگزير سخن بايد گفت (يعنى در مشيت ذاتى ازلى جازم) اما محبت اصلى و مجمل و خلاصه‌اش همان است كه در بيان الهى آمده: فاحببت ان اعرف، يعنى: دوست داشتم كه شناخته شوم.

٦٢٠/ ٣ حضرت شيخ قدس سره در كتاب فكوك گويد: متعلق حبّ حق تعالى ايجاد عالم است و موجب آن حبّ كمال مشاهده حق است مر خود را به گونه اجمال؛ از حيث مرتبه وحدت خود، و به گونه تفصيل از حيث ظهورش در شئونش، و چون شئونش ذاتى است و استجلاى تام براى ذات جز به واسطه ظهور در هر شأنى از آن (ذات) به حسب آن (شأن) حاصل نمى‌شود؛ و مشاهده او مر خود را از اين شأن به مقدارى است كه از اطلاقش مى‌پذيرد، از اين روى كمال مشاهده موقوف بر ظهور در تمامى شئون است، و چون شئون مختلف و غير منحصر است؛ لذا دوام تنوعات ظهور خداوند ايجاب مى‌كند كه بى‌نهايت باشد، از اين روى تا ابد و جاودانه خلّاق و آفريننده است، و اما مشيّت ذاتى عبارت است از اختيار ثابت براى حق سبحان.

٦٢١/ ٣ حضرت شيخ قدس سره در كتاب نفحات (در فرق بين دو اختيار) گويد: اختيار حق تعالى كه در (نزد اهل) كشف مشهود است؛ آن‌گونه كه از اختيار خلايق تصور مى‌گردد نيست، يعنى تردد و دودلى‌اى كه بين دو امرى كه هر دو در نزد او وقوعش امكان‌پذير است واقع مى‌شود و او يكى از آن دو را براى فايده بيشتر و يا مصلحتى كه در نظر گرفته برمى‌گزيند،