ريخته مى‌شود است، فيض ايجادى نيز اين چنين است، ولى آن حضرت برتر و منزه از ظرف و مظروف بودن است، پس پر شدن- در آنجا- عبارت است از غناى ذاتى از جهت وجوب وجود و عدم نياز به غير و (نيز عبارت است از) سرّ صمديت، زيرا در آن حضرت نه خالى بودن و نه نياز و نه آسودگى است، و آنجا كمال دوّمى است كه عبارت از كمال اسمائى و صفاتى است كه جفت با وجود فايض بر موجودات است- به موجب اثر اكمليّت- پس ايجاد نتيجه كمال او است نه اين كه ايجادش باعث كمال او شده است. خداوند سبحان كامل بود ايجاد كرد؛ نه اين كه ايجاد كرد تا كامل شود، بنابر اين كمال اسمائى صفات خداوند است از حيث تعيّنش در صور حالات ذاتى خويش- يعنى اسماء و صفات- و موجب اختلاف ظهور و گونه‌گون بودن او همان اختلاف حقايق شئون او است كه ذات او مشتمل بر آنها است. پايان سخن حضرت شيخ قدس سره.

٥٦٦/ ٣ اما دوّم: بايد دانست كه تنزيه الهى سه‌گونه است: عقلى و شرعى و كشفى.

٥٦٧/ ٣ حضرت شيخ قدس سره در كتاب نصوص گفته: بدان كه نتيجه تنزيه عقلى عبارت است از جدا كردن حق تعالى از هر چه كه غير ناميده مى‌شود به واسطه صفات سلبى- براى تنزيه حق متعال از نقايص و نارسائى‌هاى فرضى كه در ذهن‌ها مى‌آيد و در وجود واقع نمى‌شود (چون در وجود هيچ نقصى نيست)-.

٥٦٨/ ٣ و تنزيهات شرعى نتيجه‌اش نفى تعدّد وجودى و اشتراك در مرتبه الوهيت است و آن (يعنى نتيجه تنزيه عقلى) شرعا ثابت است (چون هر چه كه در وجود وارد شد خير محض است) البته پس از تقرير و اثبات اشتراك با حق در صفات ثبوتى براى نفى مشابهت و برابرى، و بيان الهى كه: خَيْرُ الرَّازِقِينَ‌، يعنى: بهترين روزى دهان (١١- جمعه) خَيْرُ الْغافِرِينَ‌، يعنى بهترين آمرزگاران (١٥٥- اعراف) أَحْسَنُ الْخالِقِينَ‌، يعنى: بهترين آفريدگاران (١٤- مؤمنون) أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ‌، يعنى: رحيم‌تر رحيمان (٤٤- يوسف) اللَّهِ أَكْبَرُ، يعنى: خداى برتر از هر چيز است (٤٥- عنكبوت) و امثال اين‌ها اشاره بدين مطلب دارد.

٥٦٩/ ٣ و اما تنزيه اهل كشف عبارت است از اثبات جمعيت براى حق متعال؛ با نبودن حصر (محدود و منحصر نبودن)، و نيز اثبات جدا كردن احكام اسماء- بعضى از بعض ديگر-