حصول پيدا مى‌كند، از اين روى جندى در رساله خودش گفته: قوه متخليه در جلو مغز؛ و حافظه در پس آن؛ و مفكره در وسط مغز است، و قوه ديگرى را كه ادراك كننده جسمانى باطنى باشد بيان نداشته است.

٢٠٠/ ٣ در اينجا آگاهى دادنى ارزشمند است كه جندى بيان داشته و آن اين كه: حال نفس ناطقه با قواى منتشر و پخش خود چه در جهت جسمانيتش و چه در ناحيه روحانيتش بزرگترين دليل است بر اين كه نفس با قواى منتشر و پخش خود در طبقات آسمانها و اركان امهات و اصول مولدات؛ عهده‌دار حفظ و تربيت است و آن قوا فرشتگانى هستند كه خداوند درباره‌شان فرموده: لا يَعْصُونَ اللَّهَ ما أَمَرَهُمْ وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ‌، يعنى: آنان خداى را در مورد آن‌چه كه فرمانشان داده سركشى نكنند و هر چه فرمانشان دهند انجام دهند (٦- تحريم) و همين‌طور آگاهى يافته و از آن ترقى كرده و ميرسد به اين حقيقت كه: حق تعالى بر تمام كليات و جزئيات از اسرار مخلوقات آگاه است و از علم او ذره‌اى نه در آسمانها و نه زمين- به طريق اولى- پنهان نيست، زيرا مخلوق با آن‌كه ملازم نياز و ناتوانى است وقتى آگاهى بر آن‌چه در مملكت خودش مى‌گذرد داشته باشد خالق سزوارتر است به آن‌كه چيزى از او پنهان نباشد، چنان كه خداوند مى‌فرمايد: أَ لا يَعْلَمُ مَنْ خَلَقَ وَ هُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ، يعنى چگونه آن‌كه خالق است و همو دقيق و كار دانست علم ندارد؟ (١٤- ملك) پس تمامى در عبادت و پيروى او و تحت امر و نهى وى هستند، چنان كه باز مى‌فرمايد: كُلٌّ لَهُ قانِتُونَ‌، يعنى: همه فرمانبران اويند (١١٦- بقره) وَ إِنْ مِنْ شَيْ‌ءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ‌، يعنى: هيچ موجودى نيست مگر به ستايش او تسبيح‌گو است (٤٤- اسراء) و بيان پيغمبر ٦ به اين آگاهى اشاره دارد كه فرمود: هر كه خويش را شناخت خدايش را شناخته است.

٢٠١/ ٣ حال گوييم: ما بيان مراتب تصورات را به مراتب اثر پذيرى از آن روى اضافه كرده و نسبت داديم كه مراتب آن دو در عدد و شمار با هم مساوى‌اند؛ و نيز به واسطه سرّ پنهان ديگرى كه آن قوى‌تر (و) جامع بين آن دو است.

٢٠٢/ ٣ پس ممكن است گفته شود: هر تصورى؛ به واسطه تعلق مخصوص و تقيد معقول و يا محسوس؛ تأثر و اثر پذيرى است. و ممكن است كه گفته شود: تصور اگر فعلى باشد؛ تأثير