تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٨٥ - سوره الأنبياء(٢١) آيات ٧٠ تا ٧٩
متعدد بود و ميخواست كه بداند كه خلافت و نيابت او بكدام از ايشان تعلق خواهد گرفت و از خداى تعالى درخواست تا باو باز نمايد كه كدام يك از آنها خليفه او خواهد بود حقتعالى باين طريق اعلام كرد تا بداند كه مهبط وحى الهى سليمان است نه پسران ديگر و بعضى از فضلاى ما تجويز اجتهاد پيغمبر (ص) كرده اند وقتى كه قضيه واقع شود و وحى نيامده باشد و در تاخير حكم ضرر باشد و جواب از اين آنست كه حكم آن حضرت اين هنگام باجتهاد بجهت دلالت وحى است بر نفى ضرر پس آن حكمى باشد بنص نوعى و مع ذلك لا نسلم كه اجتهاد وى ح از روى ظن باشد بلكه از سر يقين و علم خواهد بود بدانكه حكم اين مسئله در شرع ما وجوب ضمان است بر صاحب دابة اگر در حفظ آن تفريط كرده باشد خواه در روز و خواه در شب و در نزد شافعى وجوب ضمان متلفست در شب چه معتاد ضبط دوابست در شب و جمعى از اصحاب ما نيز بر اين رفتهاند و نزد ابو حنيفه ضمان نيست مگر صورتى كه حافظى بآن دواب بوده باشد انس از پيغمبر روايت كرده كه قضاء سليمان در حق ايليا و يوحنا بر اين وجه بود كه ايليا حفظ مواشى يوحنا كند در شب و يوحنا حفظ حرث ايليا كند در روز تا آنكه زرع بحد نخستين رسد و زهرى روايت كند كه در عهد رسول (ص) شترى از ابن غارب در شب بحايط بعضى انصار رفت و اموال او را تلف و ضايع ساخت ابن غارب مرافعه را نزد رسول سيد كاينات آورده آن حضرت اين آيه تلاوت فرمود بعد از آن ارش اموال ابن غارب را از صاحب شتر بگرفت تسليم او كرد و حكم نمود كه بر اصحاب مواشى است كه مواشى خود را در شب محافظت كنند و بر اصحاب زروع و حوايط است كه در روز حفظ آن نمايند و دال بر حكم داود و سليمان است بطريق وحى اگر چه بنص نوعى باشد قوله وَ كُلًّا آتَيْنا و هر يك از پدر و پسر را داديم حُكْماً حكم كردن با پيغمبرى وَ عِلْماً و دانش بامور دين وَ سَخَّرْنا و رام ساختيم مَعَ داوُدَ الْجِبالَ با داود كوهها را يُسَبِّحْنَ در حالتى كه تسبيح ميكردند خداى را باتفاق و اين حالست از جبال يا استيناف از براى وجه تسخير و مع متعلقست به يسجن و يا سخرنا و يا قوله وَ الطَّيْرَ عطف است بر جبال يعنى مسخر فرمان داود گردانيديم كوهها و مرغان را و يا مفعول معه است يعنى رام گردانيديم جبال را با طيور كه بموافقت و مجاوبت داود تسبيح و تقديس خدا ميكردند وَ كُنَّا فاعِلِينَ و هستيم ما كنندگان مرا مثال اينها را و در جنب قدرت قاهره ما مانند اين بديع و غريب نيست اگر چه نزد شما عجيب است در تبيان فرموده كه تسبيح جبال بر اين منوال بود كه هر گاه داود (ع) تسبيح و تقديس او سبحانه ميكرد از كوهها نيز مثل آن شنوده ميشد و اين معجزه آن حضرت بود و در انوار آورده كه بعضى تسبيح