حرام كرده است خدا قتل آن نفس را يعنى مؤمن يا معاهد إِلَّا بِالْحَقِ‌ مگر بحق يعنى بموجبات قتل كه آن رده است و زنا و قتل ناحق و سعى در زمين بفساد اينكلام متعلق است بقتل محذوف يا بلا يقتلون‌ وَ لا يَزْنُونَ‌ و زنا نكنند چه امهات معاصى اين سه گناه هستند و اعظم ذنوب بعد از شرك قتل و زنا است لقمان حكيم پسر خود را گفت بايد كه زنا نكنى كه اولش مخافتست و آخرش ندامت بخارى و مسلم در صحيحين خود آورده‌اند باسناد از عبد اللَّه مسعود كه او گفت كه از پيغمبر (ص) پرسيدم كه اى الذنب اعظم كدام گناه بزرگتر است فرمود ان تجعل اللَّه ندا و هو به خلقك آنكه با خداى شريكى پيدا كنى و حال آنكه او است كه ترا آفريده گفتم بعد از اين كدام گناه است فرمود كه ان تقتل ولدك مخافة ان يطعم معك آنكه فرزند خود را بكشى بترس آنكه با تو طعام خورد گفتم پس از آن كدام فرمود كه ان تزنى حليلة جارك آنكه زنا كنى با زن همسايه خودت پس حق سبحانه براى تصديق قول پيغمبر (ص) آيه فرستاد كه بندگان پسنديده شرك نياورند و قتل بنا حق نكنند و مرتكب زنا نشوند حال كه حقتعالى نفى امهات معاصى فرموده از بندگان شايسته خود بعد از اثبات طاعة براى ايشان بجهت اظهار كمال ايمان ايشان و اشعار بآنكه امر مذكور موعود است براى كسى كه جامع خصال مذكوره باشد و تعريض مر كفره را باضداد اين و لهذا در عقب اين وعيد كرده بجهت تهديد كفره بقوله‌ وَ مَنْ يَفْعَلْ‌ و هر كه كند ذلِكَ‌ آنچه مذكور شد از كباير ثلثه‌ يَلْقَ أَثاماً برسد و ببيند جزاى بزه‌كارى خود را أثام بر وزن وبال و نكال است و در معنى آن يعنى جزاى اثم و گويند بمعنى اثم است و بنا بر اين نيز مضاف مقدر باشد اى جزاء الآثام و از عبد اللَّه عمر و قتاده و مجاهد و عكرمه روايت است كه اثام وادييست در دوزخ كه زناكاران را در آن عقوبت خواهند كرد و گفته‌اند چيزيست كه سيلان كند از اجسام دوزخيان مثل خون و ريم و در بعضى روايت آمده كه اثام كه در اين آيه واقع شده و غى كه در آيه‌ فَسَوْفَ يَلْقَوْنَ غَيًّا در چاهند در دوزخ كه اگر سنگى از كنار آن رها كنند در مدت هفت سال بقعر آن رسد و قوله‌ يُضاعَفْ لَهُ الْعَذابُ‌ بدل يلق اثام است چه اين در معنى آنست كه هر كه گناهان مذكوره كند دو چندان شود مر او را عذاب‌ يَوْمَ الْقِيامَةِ در روز رستخيز وَ يَخْلُدْ و جاويد ماند فِيهِ‌ در آن عذاب‌ مُهاناً در حالتى كه خار و بى اعتبار باشد و ذليل و بيمقدار و قتاده گفته كه مراد به مضاعفه عذاب دنيا و عذاب آخرت است و اكثر مفسران بر آنند كه مضاعفه عذاب در آخرت باشد بجهت انضمام معصيت بكفر يعنى براى معصيت كافر عذابى خواهد بود و براى كفر او عذابى ديگر و دال بر اينست قوله‌

إِلَّا مَنْ تابَ‌ مگر آن كس كه توبه كند از شرك‌ وَ آمَنَ‌ و بگرود بخدا و رسول‌ وَ عَمِلَ عَمَلًا صالِحاً و بكند كارى شايسته يعنى باركان اسلام عمل نمايد فَأُوْلئِكَ‌