تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ١٧٤ - سوره الحج(٢٢) آيات ٦٠ تا ٦٩
كشته و ديگرى مرده مردمان تشييع جنازه كشته بيشتر كردندى و در عقب جنازه مرده چندان رغبت نكردند فضل بن روس گفت اى قوم ميل و رغبت شما در تشييع جنازه كشته بيشتر مىبينم بخدا سوگند كه من رجحان نميدهم كشته را بر مرده و هر دو را على السويه ميدانم زيرا كه حق تعالى فرموده كه وَ الَّذِينَ هاجَرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ قُتِلُوا أَوْ ماتُوا لَيَرْزُقَنَّهُمُ اللَّهُ رِزْقاً حَسَناً وَ إِنَّ اللَّهَ لَهُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ لَيُدْخِلَنَّهُمْ هر آينه در آرد همه ايشان را از كشته و مرده ببهشت مُدْخَلًا يَرْضَوْنَهُ در آوردنى كه بپسندند آن را چه ملائكه را باستقبال ايشان فرستد و بتعظيم هر چه تمامتر ببهشت درآورد و ميتواند بود كه مدخل اسم مكان باشد يعنى درآورند ايشان را در جايى كه آن را بپسندند و آن جنت نعيم است كه بايشان انعام فرمايد بر وجهى كه هيچ چشمى آن را نديده باشد و هيچ گوشى نشنيده و در خواطر هيچ كس خطور نكرده كما
وقع فى الحديث ما لا عين رات و لا اذن سمعت و لا خطر على قلب بشر
و آنچه از روى نفس ايشان باشد آنجا معد و مهيا بود كقوله تعالى وَ فِيها ما تَشْتَهِيهِ الْأَنْفُسُ وَ تَلَذُّ الْأَعْيُنُ وَ إِنَّ اللَّهَ لَعَلِيمٌ و بدرستى كه خداى تعالى دانا است باحوال ايشان و ادعاى ايشان حَلِيمٌ بردبار است كه در عقوبت اعدا بتعجيل نكند چه شتاب كسى كند كه از فوت آن ترسد و حال آنكه نتواند كسى از قبضه اقتدار او بجهد يا آنكه عالم است بدرجات عاملان و مراتب استحقاق ايشان و حليم از تفريط مفرط ايشان بفضل و كرم خود
ذلِكَ امر خدا اينست كه مذكور شد در باب مؤمن و كافر اين از براى تنبيه و تقرير كلام سابقست و مسمى است بفصل بين الكلامين و در تبيان آورده كه قومى از مشركان در شب آخر از ماه محرم خواستند كه با مسلمانان قتال كنند و اهل اسلام از قتال در ماه حرام اجتناب نموده گفتند صبر كنيد تا شهر محرم بگذرد و كافران باين راضى نشده در مقام مقاتله درآمدند و مسلمانان بالضرورة بقصد دفع ضرر از نفس و قصاص با ايشان كارزار كرده مظفر و منصور گشتند و حقتعالى اين آيه فرستاد از آن صورت خبر داده كه وَ مَنْ عاقَبَ و هر كه عقوبت كند بِمِثْلِ ما عُوقِبَ بِهِ بمانند آنچه با او عقوبت كرده شود تسميه ابتدا كه آن ما عوقب است بعقوبت بجهت ازدواج و يا بجهت آنكه سبب عقوبت است مراد آنست كه هر كه از اهل اسلام با مشركان مقاتله كند بمثل آنچه مشركان با او مقاتله كردهاند بدون زيادتى قصاص ثُمَّ بُغِيَ عَلَيْهِ پس ستم كرده شود بر او يعنى مشركان باو معاودت نمايند يا عقوبت معاقب كه مجازى و منتقم ايشان بوده لَيَنْصُرَنَّهُ اللَّهُ هر آينه البته نصرت دهد خداى تعالى او را بر آن باغى و