كشتى نشستند و موضع تنور در مسجد كوفه بود از جانب يمين نزديك باب كنده و نوح كشتى را در وسط مسجد ساخته بود و يا در عين ورده كه از ولايت شام است و يا در هند و از ابن عباس مرويست كه مراد به تنور وجه ارض است و نزد قتاده تنور بلندترين موضعى بود در زمين و از امير المؤمنين (ع) منقولست كه‌

فار التنور بمعنى طلع الفجر

يعنى فوران تنور بمعنى طلوع فجر است و گويند مراد آن حضرت آنست كه فوران تنور نزد تنوير فجر بود و قول اول اصح و اشهر است ميان مفسرين و حاصل آنكه حق سبحانه امر كرد بنوح كه چون آب فوران نمايد از تنور فَاسْلُكْ فِيها پس در آور در كشتى‌ مِنْ كُلٍّ زَوْجَيْنِ‌ از هر دو صنف از حيوانات كه جفت يكديگرند اثْنَيْنِ‌ يعنى دو تا يعنى نرى و ماده و حفص بتنوين كل خوانده يعنى از هر نوع جفتى در كشتى درآور و بنا بر اين معنى اثنين براى تاكيد است و در روايت آمده كه نوح بكشتى درنياورد مگر آنها را كه ميزايند و يا بيضه مى‌نهند وَ أَهْلَكَ‌ و ديگر بكشتى درآور كسان خود را از اهل بيت و مؤمنان‌ إِلَّا مَنْ سَبَقَ‌ مگر آن را كه پيشى گرفته است‌ عَلَيْهِ الْقَوْلُ مِنْهُمْ‌ بدو گفتار عذاب از ما از كسان تو بجهت كفر و عناد او و او زن نوح (ع) بود كه با وجود آن كه مشاهده معجزات از او ميكرد بوى نميگرويد و تعديه سبق به على بجهت انست كه سابق در اين مقام ضار است هم چنان كه تعديه او به لام نافع است در كريمه‌ إِنَّ الَّذِينَ سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَّا الْحُسْنى‌ و قوله‌ وَ لَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنا لِعِبادِنَا الْمُرْسَلِينَ‌ و مثل اينست قوله تعالى‌ لَها ما كَسَبَتْ وَ عَلَيْها مَا اكْتَسَبَتْ‌ و چون علم حقتعالى تعلق گرفته بود بآنكه قوم او ايمان نيارند و با وجود مشاهده معجزات باهره و آيات ظاهره در كفر و عناد افزايند از اينجهت خطاب بنوح (ع) كرده فرمود وَ لا تُخاطِبْنِي‌ و خطاب مكن بمن بدعا كردن‌ فِي الَّذِينَ ظَلَمُوا در باب نجات آنها كه ستم كردند بخود بشرك و كفر إِنَّهُمْ مُغْرَقُونَ‌ بدرستى كه ايشان غرق شدگان‌اند بلا شك و ريب بجهت اشتراك و عصيان و طغيان و كسانى كه فرط كفر و عناد ايشان باين مرتبه باشد شفاعت كردن براى ايشان در دفع عذاب عين خطا است و منحرف از سمت حكمت و مصلحت و استبقاى ايشان موجب مفسده و خلل در نظام عالم و لهذا بعد از نهى نوح از دعا براى ايشان امر فرموده بحمد و شكر بر نجات او و اتباع او از ايشان و هلاكت و استيصال آنها بقوله‌ فَإِذَا اسْتَوَيْتَ أَنْتَ‌ پس چون وقت ظهور عذاب راست شده باشى و بر وجه استوى نشسته باشى تو وَ مَنْ مَعَكَ‌ و هر كس كه با تو است‌ عَلَى الْفُلْكِ‌ بر بالاى كشتى و بر آن مستولى شده و غالب گشته و كشتى بر روى‌